رضا کوثرغلامی
در معادلات نوینِ «اقتصاد جنگ»، امنیت غذایی نه صرفاً یک شاخص اقتصادی، بلکه ستون فقراتِ بازدارندگی ملی است. خبر عبور تولید گندم از مرز ۱۴.۱ میلیون تن، بیش از آنکه یک عدد آماری در کارنامه وزارت جهاد کشاورزی باشد، پیامی راهبردی به کانون‌های طراحی جنگ ترکیبی علیه ایران است. این دستاورد، در سالی که کشور با تنش‌های فزاینده منطقه‌ای و فشارهای بی‌سابقه بر خطوط تأمین کالا مواجه است، یک پیروزی بزرگ در حوزه پدافند غیرعامل محسوب می‌شود.
مکانیزمِ یک جهش؛ از قیمت‌گذاری تا فناوری
بررسی دقیق ابعاد این موفقیت، به دو عامل کلیدی بازمی‌گردد: اول، اصلاح ساختار «خرید تضمینی» که با رویکرد حمایت از کشاورز به عنوان سربازان خط مقدم جبهه غذا همراه بود و دوم، ورود جدی شرکت‌های دانش‌بنیان به حوزه زراعت. سال‌ها بود که فاصله قیمت خرید تضمینی با نرخ تورم، کشاورزان را به تغییر کاربری اراضی ترغیب می‌کرد؛ اما در فصل زراعی اخیر، با تنظیم هوشمندانه قیمت‌ها، اعتماد به چرخه تولید بازگشت.
در کنار این، تکنولوژی‌های نوین کشاورزی دقیق، بذرهای اصلاح‌شده مقاوم به تنش‌های خشکی و شوری که بومی‌سازی شده‌اند، باعث شد تا حتی در اراضی دیم، شاهد افزایش عملکرد در هکتار باشیم. در «گزارش» نهایی ارزیابی محصول، مشخص شد که بیش از ۶۰ درصد این افزایش تولید، مدیون استفاده از روش‌های نوین آبیاری و مدیریت نهاده‌های کودی بوده که در شرایط تحریم‌های تکنولوژیک، دستاوردی قابل تأمل است.
امنیت غذایی؛ اهرم فشار یا سپر دفاعی؟
در استراتژی امنیت ملی، وابستگی به وارداتِ کالاهای اساسی، «پاشنه آشیل» هر دولتی در مواجهه با جنگ اقتصادی است. دشمنان ایران بارها با مسدودسازی مسیرهای کشتی‌رانی و تلاش برای تحریم‌های بانکیِ واردات غذا، سعی داشتند «اهرم گرسنگی» را علیه معیشت مردم فعال کنند. تحقق خودکفایی در تولید گندم، این اهرم را از دستِ طراحان تحریم خارج کرد. وقتی انبارهای استراتژیک کشور از تولید داخل پر می‌شود، یعنی دولت در مواجهه با تلاطم‌های ارزی و فشارهای خارجی، دستِ بازتری برای مدیریت سایر بخش‌های اقتصادی دارد. این یعنی «تاب‌آوری» در برابر شوک‌های بیرونی.
چشم‌انداز آینده؛ از کمیت به کیفیت و بهره‌وری
اگرچه ثبت عدد ۱۴ میلیون تن، نقطه عطف بزرگی است، اما «بررسی» کارشناسان نشان می‌دهد که مسیر متوقف نمی‌شود. چالش اصلی اکنون، حفظ این دستاورد در برابر تغییرات اقلیمی و کاهش منابع آبی است. سیاست‌گذاری باید از «توسعه سطح زیر کشت» به «افزایش بهره‌وری» تغییر جهت دهد. استفاده از هوش مصنوعی در پایش سلامت مزارع و بهینه‌سازی الگوی کشت، گام بعدی برای تثبیت این امنیت پایدار است.
در نهایت، این رکورد شکنی ثابت کرد که مدل «مقاومت اقتصادی» اگر با مدیریت دانش‌بنیان و حمایت مستقیم از تولیدکننده همراه شود، می‌تواند سدی نفوذناپذیر در برابر هرگونه فشار خارجی ایجاد کند. گندم، نه فقط نانِ سفره‌ها، بلکه مهماتِ اصلیِ ایران در میدان نبردِ اقتصادی است که به دست کشاورزان ایرانی، با سربلندی تأمین شد. این گزارش، سندی بر آن است که ایران نه تنها هراسی از تهدیدات ندارد، بلکه در سنگر تولید، سنگر به سنگر، در حال فتح قله‌های خودکفایی است.
سوتیتر:
ثبت رکورد تولید بیش از ۱۴ میلیون تن گندم، نمادی از پویایی بخش کشاورزی و شکست پروژه‌های القای قحطی در ایران است.