قیمت پارچه بالا رفته، اما آنچه بیشتر از همه به چشم می‌آید، فاصله میان قیمت لباس و قدرت خرید مشتری است؛ فاصله‌ای که فروشندگان می‌گویند هر روز بیشتر می‌شود.

در بازار پارچه تهران، در روزهای پایانی تابستان ۱۴۰۵، خرید و فروش جریان دارد اما بازار آن شلوغی پررونق گذشته را ندارد. فروشنده‌ها پشت طاقه‌های پارچه ایستاده‌اند، مشتری‌ها قیمت می‌پرسند، چند طاقه را لمس و مقایسه می‌کنند و در بسیاری از موارد بدون خرید مغازه را ترک می‌کنند. اینجا دیگر فقط قیمت پارچه موضوع گفت‌وگو نیست؛ هر فروشنده می‌داند افزایش قیمت یک متر پارچه، چند هفته یا چند ماه بعد خودش را در قیمت یک شلوار، مانتو، پیراهن یا پرده نشان می‌دهد.

بررسی میدانی خبرنگار مهر حکایت از آن دارد که افزایش قیمت مواد اولیه، دشواری واردات، ثبت سفارش، هزینه حمل‌ونقل و تولید و همچنین کاهش قدرت خرید مردم، مهم‌ترین مشکلاتی است که از سوی فعالان بازار تکرار می‌شود. ولدخانی، رئیس اتحادیه پارچه تهران نیز افزایش هزینه مواد اولیه و محدودیت‌های وارداتی را از فشارهای اصلی بر این بازار می‌داند و نسبت به تضعیف تولید داخلی در برابر کالای قاچاق هشدار داده است.

از قیمت پارچه تا قیمت یک شلوار

در یکی از راسته‌های بازار، وقتی صحبت از قیمت پارچه‌های پرمصرف می‌شود، فروشندگان از افزایش قیمت جین، فاستونی، مازراتی و حریر نسبت به سال گذشته می‌گویند.

بر همین اساس بررسی قیمت‌های روز بازار پارچه در تهران نشان می‌دهد نرخ پارچه‌های پرمصرف بسته به جنس، کیفیت و محل عرضه تفاوت قابل‌توجهی دارد. در بازار خرده‌فروشی، هر متر پارچه کرپ مازراتی معمولی حدود ۵۵۰ تا ۶۶۰ هزار تومان، مازراتی خارجی حدود ۷۵۰ هزار تومان و سوپر مازراتی حدود ۷۰۰ تا ۸۳۰ هزار تومان قیمت دارد. پارچه‌های لینن نیز بسته به نوع و کیفیت، از حدود چندصد هزار تومان در هر متر آغاز می‌شوند و انواع سوزن‌دوزی و کارشده به مراتب گران‌تر هستند؛ برای نمونه، یک عرضه لینن سوزن‌دوزی هندی در تهران حدود ۴۷۵ هزار تومان به ازای هر متر قیمت‌گذاری شده است.

در بخش پارچه‌های تریکو و لباس‌پوش، قیمت عمده برخی اقلام به‌صورت کیلویی اعلام می‌شود؛ به‌عنوان نمونه، تریکو اسپان حدود ۹۰۰ هزار تومان، ریون حدود یک میلیون تومان، پنبه نخ ۳۰ تیشرتی حدود یک میلیون و ۲۵۰ هزار تومان، پنبه ماکان حدود یک میلیون و ۳۰۰ هزار تومان، ونیز حدود ۸۵۰ هزار تومان و مخمل پورشه حدود ۷۵۰ هزار تومان به ازای هر کیلو معامله می‌شود. در همین بازار، پارچه‌های غواصی نیز بسته به نوع و کیفیت حدود یک تا یک میلیون و ۱۰۰ هزار تومان در هر کیلوگرم قیمت دارند.

فعالان بازار تأکید دارند که قیمت نهایی در بازار تهران به عواملی مانند عرض پارچه، کیفیت نخ و بافت، کشور تولیدکننده، رنگ و طرح و همچنین حجم خرید بستگی دارد؛ از این رو قیمت‌های اعلام‌شده را باید محدوده رایج بازار در ماه پایانی تابستان در نظر گرفت، نه نرخ ثابت برای همه فروشگاه‌ها.

در این بین اثر این افزایش را باید چند قدم جلوتر دید؛ جایی که پارچه به کارگاه خیاطی و سپس به ویترین پوشاک می‌رسد.

یکی از فعالان بازار برای توضیح این روند به هزینه تولید شلوار جین اشاره می‌کند و می‌گوید هزینه تمام‌شده این محصول از حدود ۸۰۰ هزار تومان در سال گذشته به حدود ۲.۳ میلیون تومان رسیده است. بررسی قیمت‌های موجود در بازار و عرضه‌کنندگان نیز نشان می‌دهد شلوار جین در سطوح مختلف قیمتی عرضه می‌شود و در نمونه‌های معمولی و متوسط، قیمت‌های بالای دو میلیون تومان دیگر عددی غیرعادی نیست.

در داده‌های قیمت پوشاک نیز متوسط قیمت ثبت‌شده برای «شلوار مردانه» حدود ۲ میلیون و ۸۷ هزار تومان اعلام شده است. این رقم البته میانگین یک شاخص قیمتی است و با قیمت هر مدل در بازار یکسان نیست.

در بازار آنلاین نیز نمونه‌هایی از شلوار جین زنانه حدود ۱.۹۸ میلیون تومان و تیشرت زنانه در بازه حدود ۵۳۰ هزار تا یک میلیون تومان عرضه می‌شود. بنابراین اگر چند قلم پوشاک روزمره مانند یک شلوار جین، یک تیشرت و یک لباس دیگر را کنار هم بگذاریم، هزینه یک خرید معمولی خانوار به‌سرعت به چند میلیون تومان می‌رسد.

مشتری هست، اما خرید کمتر شده است

در بازار پارچه، این مسئله از روی رفتار مشتری هم قابل مشاهده است. فروشنده‌ای که تا چند سال قبل می‌توانست با نشان دادن چند مدل مشتری را به خرید ترغیب کند، حالا بیشتر با این سؤال مواجه است: «ارزان‌ترش را ندارید؟»

مشتری‌ها قیمت چند مغازه را می‌پرسند و مقایسه می‌کنند. بخشی از آنها خرید خود را به تعویق می‌اندازند و بخشی دیگر به سراغ مدل‌های ارزان‌تر می‌روند. در واقع، مسئله فقط گران شدن جنس نیست؛ ترکیب قیمت بالاتر و درآمد محدودتر باعث شده تعداد اقلامی که خانوار در هر نوبت خرید می‌کند کاهش پیدا کند.

این وضعیت در بازار شب عید نیز قابل مشاهده بود؛ به‌گونه‌ای که با وجود حضور و رفت‌وآمد مردم در مراکز خرید، فروشندگان از کاهش فروش و حساس‌تر شدن مشتریان نسبت به قیمت خبر داده بودند./مهر