فرمانده ارتش پاکستان در مقام میانجی مذاکراتی ایران و آمریکا درحالی امروز مهمان مقامات ایرانی در تهران است که گزینه‌های موردنظر رئیس‌جمهور آمریکا برای وادار کردن تهران به تکرار افتاده و به نظر می‌رسد تنها مسیر باقی مانده برای واشنگتن بازگشت به تعهدات و گفت‌وگوی عقلانی با ایران است.

فیلد مارشال عاصم منیر، فرمانده ارتش پاکستان، امروز دوشنبه دوم شهریور ماه در رأس هیئتی رسمی وارد تهران می‌شود؛ سفری که به گفته «اسماعیل بقائی» سخنگوی وزارت امور خارجه، در راستای تقویت همکاری‌های دوجانبه تهران-اسلام‌آباد و ادامه مساعی جمیله پاکستان برای کمک به تقویت صلح و امنیت در منطقه انجام می‌شود.

به گزارش خبرنگار سیاست خارجی ایرنا ،فرمانده ارشد پاکستان اما از آغاز آتش‌بس جنگ تحمیلی علیه ایران، یعنی از ۱۹ فروردین ۱۴۰۴، سه بار به تهران سفر و با مقامات ایرانی گفت‌وگو کرده است. نخستین سفر مرتبط با میانجی‌گری او به تهران، ۲۶ فروردین‌ماه صورت گرفت. منیر در این سفر سه‌روزه با رئیس‌جمهور، رئیس‌ مجلس و اعضای تیم مذاکره‌کننده ایران دیدار و ارتش پاکستان در بیانیه‌ای این سفر را نشانه عزم راسخ اسلام‌آباد برای تسهیل یک توافق مذاکره‌شده توصیف کرد.

دومین سفر، اول خرداد ماه سال جاری انجام شد، سخنگوی وزارت امور خارجه، ضمن توصیف این سفر به‌عنوان نشانه رسیدن مذاکرات به یک «نقطه عطف»، تأکید کرد شکاف میان تهران و واشنگتن همچنان «عمیق و قابل‌توجه» است و نمی‌توان گفت به نقطه نزدیک شدن به توافق رسیده‌ایم. فرمانده ارتش پاکستان همچنین ۱۲ تیرماه هم به منظور شرکت در مراسم تشییع رهبر شهید ایران، به تهران سفر کرد.

عاصم منیر در تهران؛ میانجیگری پاکستان در سایه بی‌اعتمادی تهران به واشنگتن

میانجیگری پاکستان زیر سایه واقعیات میدان و سیاست

این چهارمین حضور فرمانده ارتش پاکستان در تهران از زمان آتش‌بس ۱۹ فروردین است و دقیقا روزی صورت می‌گیرد که به ادعای رسانه‌ها، آمریکا قرار است جزئیات آنچه سنگین‌ترین بسته تحریمی تاریخ علیه ایران، می‌خواند؛ اعلام کند. سفر منیر مانند همه سه دوره گذشته و با توجه به مجموع تحولات مورد رصد و تحلیل بسیاری از رسانه‌ها قرار گرفته است. رویترز به نقل از منابع آگاه خود در پاکستان اعلام کرده است که در این سفر محورهای اصلی مذاکرات منیر با مقامات ایران، شامل تفاهم‌نامه اسلام‌آباد، هشدار ترامپ، توافق دفاعی پاکستان-ترکیه-عربستان سعودی خواهد بود. خبرگزاری آسوشیتدپرس هم به نقل از دو مقام منطقه‌ای گزارش داده است که سفر رئیس ستاد ارتش پاکستان، به تهران در چارچوب تلاش‌های مستمر اسلام‌آباد برای کاهش تنش میان آمریکا و ایران و ترغیب دو کشور به بازگشت به میز مذاکرات انجام می‌شود.

مهم‌ترین نشانه‌ای که می‌تواند صداقت واشنگتن در مسیر دیپلماسی را تا حدودی ثابت کند، بازگشت عملی به چارچوب همان تفاهم‌نامه اسلام‌آباد است؛ تفاهمی که پیش از آنکه فرصت اجرای کامل بیابد، با نقض آن از سوی آمریکا در تیرماه متوقف شد.

فرمانده ارتش پاکستان که چهره محوری تفاهم اسلام‌آباد و مذاکرات ایران و آمریکاست، در حالی وارد تهران می‌شود که «دونالد ترامپ» شیوه مقابله با ایران را از حملات نظامی به حملات اقتصادی تغییر، محاصره دریایی علیه ایران را گسترش و کشورها و دولت‌هایی که با ایران همکاری اقتصادی کنند را تهدید کرده است. در مقابل اما تهران بر مقاومت در برابر زیاده‌خواهی‌های آمریکا تاکید دارد. وزیر امور خارجه تحریم‌ها و تهدیدات اقتصادی جدید آمریکا را تکرار سناریوها و فیلم‌هایی می‌داند که پیش از این به شیوه‌های دیگر و در دوران روسای جمهور پیش از ترامپ هم اکران شده اما تاثیری در روندها نداشته است. «سید عباس عراقچی» معتقد است: «اینکه از عملیات نظامی و تهدید و حمله دوباره رسیده‌اند به همان طرح‌های قدیمی، نشان می دهد که مستاصل هستند و در برابر ملت بزرگ ایران چاره‌ای به ذهنشان نمی‌رسد و دائم طرح‌های تکراری را به صحنه می‌آورند.»

سفر منیر به تهران در چنین شرایطی و در حالی صورت می‌گیرد که میانجیگری میان تهران و واشنگتن هم می‌تواند با توجه به مخالفت‌های منطقه و فرامنطقه با تداوم جنگ به ماموریتی با نتیجه در دسترس تعریف شود و هم با توجه به پیچیدگی های مسیر پیش‌رو، ماموریتی غیرممکن.

عاصم منیر در تهران؛ میانجیگری پاکستان در سایه بی‌اعتمادی تهران به واشنگتن

تهران و واشنگتن، دو ذهنیت متضاد؛ عاصم منیر در جست‌وجوی پل میانه

پاسخ به دوگانه ذکر شده را باید در دو نگاه متفاوتی دید که اکنون بر تهران و واشنگتن حاکم است؛ دو نگاه تقریبا متضاد که عاصم منیر برای کاستن از زاویه و فاصله بین آن‌ها به تهران سفر کرده و احتمالا با مقامات آمریکا هم گفت‌وگوهایی انجام داده است. تشریح شرایطی که در حال حاضر ترامپ در آن قرار دارد نشان می‌دهد که رئیس‌جمهور آمریکا گرچه در ظاهر و با ابزار اقتصادی، علیه ایران وارد شده اما همین بازگشت به همین ابزار هم نشانه‌ای از ناکامی رئیس‌جمهوری است که روسای جمهور پیش از خود را به دلیل فشار اقتصادی و نه عملیات نظامی مورد سرزنش قرار می‌داد. اینکه ترامپ را شرایط سیاسی پیش از انتخابات مجالس آمریکا از یک سو و شرایط اقتصادی نه چندان قابل قبول داخلی از سوی دیگر، وادار به تغییر استراتژی کرده، گزاره‌ای غیرقابل چشم‌پوشی است اما واقعیت دیگری به نام ایستادگی ایران هم به عنوان پارامتر اثرگذار دیگر در روند این تصمیم‌گیری سهیم بوده است. واقعیتی که رئیس‌جمهور آمریکا در پذیرش آن اکراه بزرگی دارد اما تنها مسیر بازگشت به عقلانیت در روند آغاز شده دقیقا همین گزاره است؛ پذیرش واقعیتی به‌نام ایران که توانسته آمریکا را در رسیدن به اهدافش ناکام گذارد و حتی وادار به تغییر استراتژی و هدف کند