دبیر شورای معین شورای عالی انقلاب فرهنگی ضمن تشریح مصوبات جلسه ۵۸۹ این شورا گفت: در این جلسه که با حضور اعضای این شورا برگزار شد؛ سند به‌روزرسانی شده نقشه جامع علمی کشور مورد بررسی قرار گرفت.

در جهان پرتحول و رقابتی امروز؛ علم و فناوری به عنوان مهم‌ترین منشأ قدرت، ثروت، امنیت و اقتدار ملی شناخته می ‌شوند. تحولات گسترده چند دهه اخیر نشان داده است جایگاه کشورها در نظام بین‌الملل بیش از هر عامل دیگری به میزان توانایی آنان در تولید علم، توسعه فناوری، تربیت نیروی انسانی متعهد و متخصص و تبدیل دانش به قدرت اقتصادی، فرهنگی و سیاسی وابسته است. از این رو، علم و فناوری نه تنها یکی از مهم‌ترین پیشران‌های توسعه و پیشرفت کشورها به شمار می ‌روند، بلکه از ارکان اساسی استقلال، امنیت و اقتدار ملی نیز محسوب می‌شود.

به گزارش گروه علمی ایرنا از شورای عالی انقلاب فرهنگی، غلامرضا بصیرنیا گفت:دبیر شورای معین در تشریح پیشینه تصویب سند تصریح کرد: سند نقشه جامع علمی کشور پیرو مطالبه امام شهید در اواخر دهه ۸۰ در دستور کار شورای عالی انقلاب فرهنگی قرار گرفت و در سال ۱۳۸۹ تصویب و ابلاغ شد و از آن زمان مبنای توسعه علمی و فناوری کشور است. افق زمانی این سند سال ۱۴۰۴ بود که به پایان رسید و با توجه به تحولات پرشتاب و گسترده عرصه علم و فناوری و بنا به اقتضای شرایط و نیازهای کشور؛ می بایست این سند به‌روزرسانی می‌شد. با توجه به ظرفیت علمی بسیار بالا و ارزشمند فرهنگستان علوم جمهوری اسلامی ایران، مسئولیت این بروزرسانی هم به این فرهنگستان واگذار شد.

بصیرنیا در ادامه با بیان اینکه در تدوین متن نسخه به‌روزرسانی شده سند، بالغ بر ۸۶۰۹ صفحه سند پشتیبان جمع‌آوری و تدوین شده است؛ اظهار داشت: فرهنگستان علوم جمهوری اسلامی در تدوین سند نقشه جدید طی یک سال و نیم با طراحی شبکه خبرگانی؛ از ظرفیت‌ها و توانمندی‌های علمی و تجربی ۷۶ دانشگاه و مرکز آموزشی و پژوهشی کشور، ۱۰ هئیت اندیشه‌ورز استانی، ۳۰ انجمن علمی، ۲۰۰۰ نفر از اعضای هیات علمی و متخصصان و نخبگان کشور، ۱۲۰ نفر از پژوهشگران و نخبگان خارج کشور و ۱۷ دستگاه اجرایی مانند وزارت علوم، بهداشت و آموزش و پرورش، معاونت علمی و فناوری رئیس جمهور، فرهنگستان‌های کشور، شورای عتف، شورای عالی آموزش و پرورش و شورای تحول و ارتقای علوم انسانی، استفاده کرده است. پست‌های دعوت به مشارکت و فراخوان به‌روزرسانی این نقشه در شبکه‌های اجتماعی بیش از ۵۰۰ هزار بازدید داشته است و ۱۲ هزار بازدید مستقیم از بسترهای تبلیغاتی و صفحه اصلی فراخوان روزآمد سازی انجام شده است. همچنین فرهنگستان علوم، ۷۴ جلسه کارشناسی، ۵۵ حلسه کمیسیون تلفیق در سطح دبیرخانه روزآمدسازی و ۵ جلسه شورای راهبری این فرهنگستان را در این زمینه برگزار کرده است.

وی همچنین تأکید کرد به عنوان یک گام مهم در تدوین این سند، ابتدا ۱۰ چالش نقشه قبلی از سوی فرهنگستان علوم احصاء شد و تلاش شد در نقشه اصلاحی؛ این چالش‌ها رفع شود.

دبیر شورای معین همچنین افزود: سند نقشه جامع علمی به‌روزرسانی شده، ذیل بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی، سیاست‌های کلی علم و فناوری و اقتصاد مقاومتی و مصوبات مرتبط شورای عالی انقلاب فرهنگی، ضمن احصاء چالش‌ها و مسائل اولویت‌دار کشور در چهار فصل ارزش‌های بنیادین، وضع مطلوب و اولویت‌های علم و فناوری، راهبردها و اقدامات ملی برای توسعه علوم و توسعه نظام ملی نوآوری و چارچوب نهادی نظام علم و فناوری و نوآوری کشور در افق ۱۴۱۴ تدوین شده و پس از بررسی در چند جلسه ستاد علم و فناوری شورا، برای تصویب در دستور شورای معین شورای عالی انقلاب فرهنگی قرار گرفته است.

دبیر شورای معین همچنین به تبیین مزیت‌های سند اصلاحی جدید از جمله تقاضامحوری و کاهش اولویت‌ها و اتخاذ دو رویکرد کلان حل مسائل کشور و ایجاد مرجعیت علمی، چند نوآوری مهم سند با تمرکز بر ۵ حوزه علوم پایه، علوم فنی مهندسی، علوم کشاورزی، علوم انسانی، اجتماعی و هنر و علوم پزشکی و سلامت، اهداف بخشی، شاخص‌های وضع موجود و مطلوب، راهبردها و اقدامات ملی آنها را ترسیم و تعیین کرده است. از جمله دیگر موارد نوآوری این سند، تقسیم کار و تنظیم نگاشت نهادی و تعیین دستگاه مجری اقدامات ملی و برنامه‌ریزی برای حل ۱۰ مسئله ملی کشور و ۱۱ فناوری مسئله محور و ۱۱ فناوری آینده‌ساز است.

بصیرنیا در بخش دیگر گفت: در حوزه توسعه نظام ملی نوآوری نیز این سند در جهت دانش‌بنیان کردن زنجیره ارزش فناوری و توسعه بازه داخلی صادرات محصولات دانش‌بنیان؛ اقتصاد دانش‌بنیان، آموزش عالی، پژوهش و تجاری‌سازی، آموزش عمومی و مهارتی، توسعه سرمایه انسانی و نخبگانی، تعاملات علمی بین‌المللی، زیر ساخت تأمین مالی، فیزیکی، فناوری اطلاعات، نهادینه کردن نگرش اسلام به علم و گفتمان و ترویج علم و فناوری را مورد اهتمام جدی قرار داده است.

دبیر شورای معین شورای عالی انقلاب فرهنگی در خاتمه تصریح کرد: در ادبیات حکمرانی نوین، توسعه علم و فناوری صرفاً به معنای افزایش تولیدات علمی یا گسترش مراکز دانشگاهی نیست، بلکه مستلزم کیفیت بخشی به تحقیق و پژوهش و شکل ‌گیری یک نظام حکمرانی علمی کارآمد است که بتواند میان آموزش، پژوهش، فناوری و نوآوری، نیازهای ملی و اهداف راهبردی کشور پیوندی مؤثر برقرار کند. چنین رویکردی، دانشگاه‌ها و مراکز پژوهشی را از نهادهایی صرفاً آموزشی به کانون‌های تولید دانش، حل مسئله، تربیت سرمایه انسانی متعهد و متخصص و پیشبرد اهداف توسعه ملی تبدیل می‌کند. بر همین اساس، طراحی و ترسیم نقشه توسعه علم و فناوری کشور و سرمایه‌گذاری در حوزه علم و فناوری، حمایت از پژوهش و نوآوری، توسعه فناوری‌های راهبردی و ایجاد بسترهای مناسب برای شناسایی، جذب، نگهداشت و به ‌کارگیری نخبگان، از مهمترین وظایف نظام‌های حکمرانی کشورهاست.