صنعت پتروشیمی ایران در جریان جنگ تحمیلی سوم آزمونی سخت از تاب‌آوری را پشت‌سر گذاشت؛ با وجود آسیب به برخی مجتمع‌ها، مدیریت بحران، تداوم تولید، تأمین نیاز داخل و آغاز سریع بازسازی، مانع از اختلال در زنجیره تولید و تأمین کشور شد.

جنگ تحمیلی سوم صنعت پتروشیمی ایران را در یکی از حساس‌ترین آزمون‌های سال‌های اخیر قرار داد؛ حمله به بخشی از مجتمع‌ها و زیرساخت‌های این صنعت، در کنار آسیب به برخی تأسیسات تأمین خوراک، برق و بخار، می‌توانست زنجیره‌ای از اختلال را از تولید پتروشیمی تا صنایع پایین‌دستی و بازار مصرف ایجاد کند. بااین‌حال، برنامه‌ریزی پیش از بحران با استفاده از تجربه جنگ ۱۲روزه، تشکیل سازوکارهای مدیریت اضطراری، حفظ تولید واحدهای آسیب‌ندیده، مدیریت عرضه و تقاضا، اولویت‌دادن به نیاز داخل، کنترل صادرات، تسهیل واردات و آغاز سریع فرایند بازسازی، مانع از آن شد که آسیب به بخشی از ظرفیت تولید به بحرانی فراگیر در زنجیره تأمین کشور تبدیل شود.

اهمیت این موضوع از آنجا ناشی می‌شود که پتروشیمی فقط صنعت تولیدکننده و صادرکننده نیست؛ هزاران واحد تولیدی در حوزه‌هایی مانند بسته‌بندی، صنایع غذایی، شوینده، تجهیزات پزشکی، خودرو، لوازم خانگی و دیگر بخش‌های صنعتی، برای ادامه فعالیت خود به مواد اولیه پتروشیمی نیاز دارند. ازاین‌رو، هرگونه توقف طولانی‌مدت در مجتمع‌های بزرگ می‌توانست آثار خود را به‌سرعت در صنایع پایین‌دستی و بازار مصرف نشان دهد.

آمادگی پیش از بحران

واکنش صنعت پتروشیمی به جنگ از روز حمله آغاز نشد. بخشی از اقدام‌ها، پیش از بحران و بر مبنای الزام‌های پدافند غیرعامل طراحی شده بود تا در صورت توقف موقت برخی مجتمع‌ها، تأمین اقلام ضروری و مواد اولیه صنایع پایین‌دستی متوقف نشود.

در همین چهارچوب، شرکت ملی صنایع پتروشیمی سناریوهای تأمین مواد اولیه در شرایط اضطراری را بررسی و کارگروه مدیریت شرایط اضطراری ویژه صنایع پایین‌دستی را تشکیل داد. این کارگروه، نیازهای ضروری کشور را شناسایی و برای تأمین و ذخیره مواد اولیه صنایع اولویت‌دار برنامه‌ریزی کرد.