کارشناسان حاضر در نشست علمی «امنیت غذایی، توسعه محلی و معیشت پایدار» اذعان داشتند که اگر توسعه محلی معیشت‌پایدار با شرایط بومی سازگار نباشد، امنیت غذایی از ابتدا با شکست مواجه خواهد شد و باید به‌سمت امنیت غذایی بوم‌سازگار حرکت کرد، چرا که توسعه محلی، فرآیندی است که به‌جای آن‌که برون‌زا باشد، از درون‌زایی برمی‌آید. از کارآفرینی محلی و بومی می‌آید و امری تحمیلی نیست.

به گزارش روز شنبه گروه علمی ایرنا، نخستین نشست از مجموعه نشست‌های «امنیت غذایی و توسعه پایدار زیست‌بوم» با عنوان «امنیت غذایی، توسعه محلی و معیشت پایدار» به همت معاونت پژوهشی و پژوهشکده مطالعات توسعه سازمان جهاد دانشگاهی تهران در دانشگاه تهران با حضور ۳ نفر از متخصصان امنیت غذایی و توسعه کشور برگزار شد.

در این نشست، حبیب جباری، سرپرست دفتر آموزش و ترویج مرکز پژوهش‌های توسعه و آینده‌نگری با طرح پرسش از ارتباط میان امنیت غذایی، توسعه محلی و معیشت پایدار اظهار کرد: این سه مقوله سه موضوع به هم پیوسته هستند که درک ارتباط متقابل آن‌ها می‌تواند در سیاستگذاری معیشت پایدار به‌ویژه در مناطق روستایی و محلی کوچکتر (در سطح پایین‌تر) موثر باشد.

وی با بیان این‌که در این بحث می‌توان از نظریات مختلفی همچون چارچوب معیشت پایدار، نظریه حق‌مندی آمارتیا سِن، نظریه سیستم‌ها و نظریات انتقادی علوم اجتماعی کمک گرفت، ادامه داد: نظریه‌های انتقادی در حوزه توسعه محلی علاوه بر چارچوب ساختاری بر نقش‌آفرینی ذی‌نفعان در سطح خُرد نیز تأکید بسیار دارند.

به گفته وی، یافته‌های تحلیلی مبتنی بر این نظریات تأکید دارند که به‌نوعی چهار بُعد امنیت در جامعه تقلیل یافته است و در این بین در بُعد امنیت غذایی این تقلیل پررنگ‌تر بوده است.

تحلیل و سیاستگذاری امنیت غذایی عمدتاً متکی بر تولید داخل است و ابعاد دیگر بسیار به حاشیه رفته‌اند

وی با بیان این‌که این تقلیل ناشی از نگاه فنی و اقتصادی صِرف بوده است، افزود: تحلیل و سیاستگذاری امنیت غذایی عمدتاً متکی بر تولید داخل بوده و ابعاد دیگر بسیار به حاشیه رفته‌اند؛ بنابراین ایجاب می‌کند که با یک نگاه فوکویی به تحلیل گفتمان پرداخته شود، چون از منظر فوکویی دانش در سایه قدرت تولید می‌شود.

جباری ادامه داد: در برنامه‌ریزی‌ها، گفتمان خاص فنی مسلط است که تعیین می‌کند کدام دانش و کدام دستور کار در اولویت قرار گیرد و در نتیجه چنین نگاهی است که دانش بومی به حاشیه می‌رود.

وی با بیان این‌که تحلیل هابرماسی نیز می‌تواند به تحلیل نوع ارتباطات و روابط کمک می‌کند، گفت: این‌که ما با چه نوع عقلانیتی، عقلانیت ارتباطی یا عقلانیت ابزاری، به مسائل نگاه کنیم، اهمیت دارد؛ در این موضوع خاص یعنی توسعه محلی مشارکت نیازمند صرف وقت، انرژی و زمان است. حال اگر بخواهیم ابزاری و حسابگرانه به این موضوع نگاه کنیم و صرفا محاسبات زمان و هزینه را در نظر بگیریم، گرفتار نوعی از عقلانیت ابزاری می‌شویم که نتیجه آن فضایی است که زیست روستایی به حاشیه برده می‌شود.

سرپرست دفتر آموزش مرکز پژوهش‌های توسعه و آینده‌نگری ادامه داد: از نگاه آلن تورن، جامعه‌شناس فقید فرانسوی، خرده‌مالکان و کشاورزان نیز باید بتوانند همچون کنشگرانی فعال به‌دنبال هویت و تاریخ‌مندی خود باشند؛ به این معنا که بتوانند در تعیین سرنوشت خودشان فعالیت کنند.

جباری در ادامه خاطرنشان کرد: واژه معیشت پایدار که در عنوان نشست نیز آمده است با تأکید بر سرمایه‌های فیزیکی و منابع مختلف می‌تواند به تاب‌آوری غذایی در سطوح میانی و خرد کمک ‌کند. بر همین اساس، نظریه حق‌مندی آمارتیا سِن که در مقابل نگاه مالتوسی قرار دارد، عنوان می‌کند گرسنگی ناشی از کمبود غذا نیست بلکه نتیجه شکست در حق‌مندی است.