دولت هند در راستای عبور از چالش‌های تاریخی زنجیره تأمین و حرکت به سمت ساختار بازار آزاد، طرح تأسیس نخستین بورس ملی زغال‌سنگ خود را کلید زد. این اقدام استراتژیک که در آستانه جهش تقاضای این نهاده انرژی به ۱.۶ میلیارد تن تا سال ۲۰۳۰ صورت می‌گیرد، فراتر از یک تغییر ساختار معاملاتی ساده، با هدف شکستن انحصار سنتی تأمین‌کنندگان دولتی، واقعی‌سازی قیمت‌ها از طریق سازوکار عرضه و تقاضا، و ایجاد ابزارهای نوین مدیریت ریسک برای صنایع انرژی‌بر از جمله صنعت فولاد طراحی شده است. توسعه این پلتفرم نقدشونده فیزیکی می‌تواند در میان‌مدت به شکل‌گیری ابزارهای مشتقه زغال‌سنگ منجر شده و انعطاف‌پذیری زنجیره تأمین صنایع بزرگ هند را در برابر نوسانات جهانی ارتقا دهد.

به نقل از «استیل‌هوم»، ساختار بازار زغال‌سنگ هند با عبور تولید داخلی از مرز یک میلیارد تن در سال‌های مالی اخیر (۲۵-۲۰۲۴ و ۲۶-۲۰۲۵)، از حالت کمبود مزمن به سمت ثبات در عرضه حرکت کرده است.

هم‌زمان با این رشد تولید، سهم معادن تجاری و اختصاصی (غیردولتی) در سبد تولید هند به ۲۱ درصد رسیده است. افزایش تعداد بازیگران بخش خصوصی، بستر مناسبی را فراهم کرده تا بورس زغال‌سنگ هند ساختار سنتی فروش «یک به چند» (که در انحصار غول‌های دولتی نظیر Coal India بود) را به الگوی کارآمدِ «چند به چند» تبدیل کند؛ رویکردی که در آن خریداران و فروشندگان در فضایی شفاف و رقابتی به کشف قیمت می‌پردازند.

به گزارش معدن‌نیوز،به گفته ویکرام دو دات، دبیر زغال‌سنگ هند، این پلتفرم جدید در فاز نخست فعالیت خود (طی یک تا دو سال اول) هدف‌گذاری کرده است تا حدود ۱۵ تا ۲۰ درصد از کل بازار داخلی زغال‌سنگ هند را جذب کند. برای تضمین عمق و نقدشوندگی این بازار، مقرر شده است که بسترها و حراج‌های الکترونیکی فعلی کشور که سالانه حجمی معادل ۲۰۰ تا ۲۱۰ میلیون تن را جابه‌جا می‌کنند، شش ماه پس از آغاز به‌کار رسمی بورس ملی زغال‌سنگ، به فعالیت خود پایان دهند تا تمام جریان نقدینگی و تقاضا در این تالار متمرکز شود.

یکی از پیچیده‌ترین موانع پیش روی راه‌اندازی این بازار منسجم فیزیکی، عدم یکنواختی ذاتی زغال‌سنگ برخلاف سایر کامودیتی‌ها است. تفاوت در ارزش حرارتی، منشأ استخراج و شرایط فیزیکی محموله‌ها، استانداردسازی قیمت‌گذاری را دشوار می‌کند. در همین راستا، سیاست‌گذاران هندی اعتباربخشی به ۱۶ نهاد مستقل نمونه‌برداری و تدوین کدهای استاندارد کیفی را در اولویت قرار داده‌اند.

علاوه بر این، به دلیل گستردگی جغرافیایی هند، فرمول‌نویسی برای گنجاندن هزینه‌های حمل‌ونقل ریلی و جاده‌ای در قیمت پایه بورس، گام حیاتی دیگری برای تبدیل قیمت‌های کشف‌شده به شاخص‌های مرجع ملی خواهد بود.

راه‌اندازی این بورس ملی برای صنایع بزرگی چون فولادسازی و نیروگاه‌ها، نقطه عطفی در مدیریت ریسک خرید محسوب می‌شود. تنوع‌بخشی به گزینه‌های تأمین، کاهش وابستگی مطلق به غول‌های دولتی و افزایش انعطاف‌پذیری در قراردادهای کوتاه‌مدت، از مزایای مستقیم این طرح است.

در بلندمدت نیز، شکل‌گیری بازار نقدیِ نقدشونده در این بورس، راه را برای معرفی قراردادهای آتی و مشتقه هموار می‌سازد؛ ابزاری که به تولیدکنندگان فولاد امکان می‌دهد هزینه‌های تمام‌شده خود را در برابر نوسانات شدید قیمت انرژی بیمه کنند.