معاون فرهنگی اجتماعی معاون اول رئیس جمهوری با ارائه نتایج یک پژوهش هفت‌ساله درباره وضعیت هویتی نسل جوان گفت: با وجود سیالیت هویتی در عصر انفجار اطلاعات، «هویت ملی و تمدنی» همچنان قوی‌ترین و پایدارترین عنصر وحدت‌بخش در میان جوانان ایرانی است که نیازمند مدیریت علمی و ارتقای سواد رسانه‌ای برای پیشگیری از فراز و نشیب‌های اجتماعی است.
سید ضیاء هاشمی در همایش ملی “فرهنگ، رسانه و تحولات نسلی در ایران: از جهان واقعی تا جهان موازی” با ارائه نتایج یک پژوهش بلندمدت هفت‌ساله، از «هویت ایرانی-تمدنی» به عنوان قدرتمندترین عنصر وحدت‌بخش و مشروعیت‌ساز در میان جوانان یاد کرد.

وی ضمن تبیین ویژگی‌های «جامعه شبکه‌ای» و «هویت سیال»، بر ضرورت ارتقای سواد رسانه‌ای به عنوان یک ضرورت اجتماعی برای پیشگیری از فراز و نشیب‌های مخرب در جامعه تأکید کرد.

هاشمی با اشاره به تداوم هفت‌ساله این پژوهش مشترک، تصریح کرد: این تحقیق صرفاً یک فعالیت آکادمیک نیست، بلکه تلاش دارد با شناسایی روندهای اجتماعی، به جامعه و مراکز علمی کمک کند تا در برابر تغییرات سریع و تحولات اجتماعی غافلگیر نشوند. به گفته وی، این پژوهش راهگشای تدوین برنامه‌هایی است که می‌تواند جامعه را به سمت انسجام، همدلی و تقویت هویت اجتماعی هدایت کند.

«هویت سیال» و «بازاندیشی»؛ ویژگی جامعه شبکه‌ای

معاون فرهنگی اجتماعی معاون اول رئیس‌جمهوری در تبیین چارچوب نظری پژوهش خود، با اشاره به ویژگی‌های «جامعه شبکه‌ای» اظهار داشت: در عصر اطلاعات که با انفجار پیام‌ها و تراکم ارتباطات مواجهیم، هویت جوانان در مسیری متفاوت از گذشته شکل می‌گیرد. وی با استفاده از مفاهیم علوم اجتماعی، ویژگی اصلی هویت در این بستر را «هویت سیال» و «هویت بازاندیشانه» توصیف کرد.

هاشمی افزود: جامعه مدرن به انسان فرصت می‌دهد تا وضعیت خود را مرتب مورد پرسش قرار دهد؛ لذا جوان امروز به دلیل قرارگیری در معرض منابع متکثر و متناقض هویتی، دائماً در حال بازتعریف خود است. این سیالیت، لزوماً به معنای فقدان هویت نیست، بلکه نشان‌دهنده یک هویت پویا و در حال شکل‌گیری مجدد است.

وی در بخش دیگری از سخنان خود به واکاوی سه عنصر کلیدی هویت در ایران (قومیت، دین، ملیت) پرداخت و تصریح کرد: درباره قومیت یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد که اگرچه قومیت بخشی از هویت فردی است، اما در جامعه شبکه‌ای امروز، دیگر «تعیین‌کننده اصلی» هویت برای جوانان محسوب نمی‌شود. به عبارتی، تعلقات قومی در مقایسه با سایر ابعاد هویت، وزن کمتری در جهت‌گیری‌های کلان دارند.