اعتراف دبیرکل ناتو به انجام ۵ هزار پرواز جنگی از پایگاه‌های اروپایی، نقش مستقیم زیرساخت‌های نظامی اروپا در پشتیبانی از جنگ آمریکا و رژیم اسرائیل علیه ایران را آشکار کرده است؛ اعترافی که ادعای عدم مشارکت کشورهای اروپایی در این جنگ را زیر سؤال برده و از منظر تهران، مسئولیت بین‌المللی دولت‌های مشارکت‌کننده را به دنبال دارد.

همزمان با ورود جنگ تحمیلی آمریکا و رژیم اسرائیل علیه ایران به هفتمین ماه خود، دبیرکل ناتو جزئیات تازه‌ای از پشتیبانی لجستیکی این نهاد از تجاوز نظامی علیه ایران را افشا کرده و مدعی شده است که بدون حضور ناتو؛ عملیات موسوم به «خشم حماسی» ترامپ ممکن نبود. این اظهارات در حالی مطرح شده و مورد تاکید قرار می‌گیرند که دولت‌های اروپایی از آغاز جنگ مدعی بودند که مشارکتی در آن ندارند. این اعتراف دبیر کل ناتو با واکنش تهران هم در سخنان مقامات دستگاه دیپلماسی و هم در تعقیب حقوقی در سازمان ملل مواجه شده است.

جنگ ایران و آزمون اروپا؛ وابستگی امنیتی چگونه استقلال سیاسی را محدود کرد؟
اعتراف روته: بدون اروپا جنگ آمریکا علیه ایران غیرممکن بود

«مارک روته» روز چهارشنبه ۲۳ سپتامبر (اول مهر) با اشاره به عملیات موسوم به «خشم حماسی» گفت از ۲۸ فوریه سال جاری، حدود ۵ هزار هواپیما از پایگاه‌های اروپایی در حمایت از جنگ علیه ایران به پرواز درآمده‌اند. روته با اشاره به نقش زیرساخت‌های نظامی اروپا در عملیات آمریکا گفت: می‌توان استدلال کرد که اجرای این عملیات بدون استفاده از اروپا به‌عنوان سکوی نمایش و انتقال قدرت برای ایالات متحده، بسیار دشوار یا عملاً غیرممکن بود. این اظهارات نخستین بار نیست که از زبان دبیرکل ناتو شنیده می‌شود، وی، تیر و مرداد سال جاری هم در گفت‌وگوها و اظهارات مختلفی همراهی اروپا با آمریکا را در تجاوز نظامی علیه ایران تایید کرده و حتی جزئیاتی را از مشارکت کشورهایی چون ایتالیا در تامین لجستیکی نیازهای جنگی آمریکا اعلام کرده بود.

«علی بیگدلی» تحلیلگر مسائل اروپا در گفت‌وگو با ایرنا معتقد است که «گرچه از بُعد حقوقی و بر اساس بند پنجم منشور ناتو، در صورت حمله به کشوری که عضو این گروه است، همه اعضا موظف به حمایت از آن هستند و این مبنای حقوقی است که به آن استناد می‌کنند، اما واقعیت آن است که ترامپ روابط بسیار نزدیکی با دبیرکل ناتو دارد. انتخاب دبیرکل با رأی اعضا صورت می‌گیرد اما معمولاً به دلیل اینکه آمریکا بیشترین سهم را در تأمین هزینه‌های ناتو بر عهده دارد، دبیرکل تحت نفوذ رئیس‌جمهور آمریکا هستند».

اعتراف دبیرکل ناتو به مشارکت در جنگ علیه ایران، با واکنش تهران مواجه شد. در همین زمینه «سیدعباس عراقچی» درباره دیدار با «کایا کالاس» مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا و دیگر مقامات اروپایی در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل متحد در حساب کاربری خود در شبکه ایکس نوشت: «(در این دیدارها) درباره پیامدهای شدید و بلندمدت «تسهیل و حمایت از جنایات جنگی اسرائیل و آمریکا» چه در غزه و چه در ایران، هشدار دادم و فارغ از این خطای بزرگ، دبیرکل ناتو باید تا امروز دریافته باشد که سر فرود آوردن در برابر یک زورگو، هرگز او را راضی نمی‌کند.»

«کاظم غریب‌آبادی» معاون حقوقی و بین‌الملل وزارت امور خارجه این اعتراف دبیرکل ناتو به انجام ۵۰۰۰ سورتی پرواز از پایگاههای اروپایی در حمایت از تجاوز نظامی آمریکا علیه ایران را نشانه این دانست که «اروپا بخشی از زیرساخت تجاوز بوده و تاکید کرد که دولت‌هایی که قلمرو خود را در اختیار آمریکا قرار دادند، نمی‌توانند از مسئولیت خود شانه خالی کنند. این مشارکت، بی‌پاسخ نمی‌ماند.»

«اسماعیل بقائی» سخنگوی وزارت امور خارجه هم در این خصوص نوشت: «اتحادیه اروپا و اعضای ناتو باید در قبال نقش و مشارکت خود در تجاوز نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران پاسخگو باشند؛ از جمله در قبال هرگونه حمایت سیاسی، نظامی، لجستیکی یا دیگر حمایت‌هایی که در کشتار و ویرانی ناشی از این جنگ نقش داشته است، و نیز در قبال پیامدهایی که همچنان ادامه دارد. شهروندان اروپایی حق دارند از دولت‌های خود درباره تصمیم‌هایی که برای حمایت از این تجاوز یا مشارکت در آن اتخاذ کردند، پاسخ بخواهند».

در نخستین گام حقوقی، «غلامحسین درزی» سفیر و کاردار ایران نزد سازمان ملل متحد در نامه‌ای به دبیر کل این سازمان و شورای امنیت، اظهارات خصمانه دبیرکل ناتو را مغایر حقوق بین الملل و منشور سازمان ملل دانست. در این نامه، ایران مسئولیت بین‌المللی دولت‌های ذی‌ربط و نیز مسئولیت کیفری فردی مقامات اروپایی دخیل در برنامه‌ریزی، آماده‌سازی، تسهیل یا اجرای اعمالی را که مصداق تجاوز و جنایات جنگی ارتکابی توسط ایالات متحده و رژیم اسرائیل در ایران هستند، یادآور شد. ایران همچنین در این نامه تاکید کرد که چنین رفتاری می‌تواند با تعهدات مقرر در منشور سازمان ملل متحد مغایرت داشته باشد. علاوه بر این، این اقدامات ممکن است در چارچوب مفهوم مشارکت در یا مساعدت به عمل تجاوزکارانه، موضوع قطعنامه ۳۳۱۴ (XXIX) مجمع عمومی سازمان ملل متحد، تحت عنوان «تعریف تجاوز»، قابل بررسی باشد./ایرنا