رئیس اتاق مشترک ایران و چین با بیان اینکه اخلال در مبادلات مالی از سوی امارات بر تجارت خارجی ایران اثرگذار است اما می توان راه ها و روش های دیگر را جایگزین کرد، اظهار داشت: در شرایطی هستیم که برای ماهها بابت معیشت مردم و در دسترس بودن کالا نگرانی نداریم پیش‌بینی های لازم در این زمینه صورت گرفته است.

گروه اقتصادی – تحولات اخیر در روابط تجاری ایران و امارات، بار دیگر مسئله وابستگی بخشی از تجارت خارجی کشور به هاب‌های منطقه‌ای را برجسته کرده است؛ این وابستگی‌ که چند دهه گذشته و تحت تاثیر محدودیت‌های ناشی از تحریم‌ها شکل گرفته و در شرایط کنونی با برنامه ریزی می توان آن را به محملی برای بازنگری در مسیرهای تجاری و شیوه‌های مبادلات خارجی ایران تبدیل کرد.

در چنین شرایطی، اگرچه هرگونه اختلال در مسیرهای مالی و تجاری امارات می‌تواند در کوتاه‌مدت هزینه‌هایی برای فعالان اقتصادی ایجاد کند، اما برخورداری ایران از موقعیت جغرافیایی ویژه، مرزهای گسترده، همسایگان متعدد و دسترسی به مسیرهای دریایی و زمینی، امکان متنوع‌سازی شرکای تجاری و مسیرهای صادرات و واردات را فراهم می‌کند. از این منظر، چالش ایجادشده می‌تواند فراتر از یک مسئله مقطعی، فرصتی برای کاهش آسیب‌پذیری تجارت خارجی و بازآرایی شبکه مبادلات اقتصادی کشور باشد؛ اقدامی که در کنار حفظ ثبات بازار و تامین کالا، نیازمند سیاست‌گذاری دقیق و پرهیز از ایجاد نگرانی در افکار عمومی است.

مجیدرضا حریری، رئیس اتاق مشترک بازرگانی ایران و چین، در گفت‌وگو با خبرنگار اقتصادی ایرنا، درباره تصمیم اخیر امارات در قطع روابط تجاری با ایران و ایجاد اختلال در مبادلات مالی و تجاری با کشورمان اظهار داشت: قرن‌ها قبل از اینکه جایی به نام امارات در نقشه جغرافیایی جهان ثبت شود، نه تنها کشور ایران وجود داشته که بخشی از اقتصاد آن نیز بر پایه تجارت شکل گرفته بوده به طوری که از زمان اشکانیان و جاده ابریشم اولیه تا جاده ابریشم بعدی در ۶۰۰ تا ۷۰۰ سال گذشته، ایران مرکز تجارت دنیا بوده است بنابراین این اینکه بگوییم اگر امارات امروز نباشد، ما نمی‌توانیم تجارت کنیم، درست نیست و این وابستگی‌ شدید وجود ندارد.

چرا امارات هاب تجارت ایران شد؟

حریری ادامه داد: علت اینکه امارات در دو تا سه دهه اخیر در تجارت خارجی ایران بزرگ شد، تحریم بود؛ امارات در حوزه تجارت خارجی یکی از راه‌هایی بود که برای دور زدن تحریم طراحی شد؛ حالا اینکه این اقدام اشتباه بوده یا درست، بحث دیگری است و فعلاً وارد این موضوع نمی‌شویم. مسئله این است که ما زندگی اقتصادی و تجارت خارجی خود را به یک کشور به نام امارات وابسته کنیم؛ این‌طور نیست که اگر امارات الان تصمیم بگیرد در مبادلات مالی ما اخلال ایجاد کند، هیچ اتفاقی رخ نمی‌دهد.

وی گفت: اگر امارات در مبادلات مالی ما اخلال ایجاد کند، قطعاً بر تجارت خارجی اثر دارد، زیرا خودمان طی ۲۰ سال گذشته، خودمان را به هاب امارات به عنوان هاب صادرات و واردات کشور وابسته کرده‌ایم. این اخلال حتماً می‌تواند دو مسئله را از بین ببرد؛ یکی اینکه تحریم امروز به هر حال در شرایط فعلی برقرار نباشد یا اینکه ما برای آن جایگزین پیدا کنیم. هر دو موضوع هم شدنی است؛ شاید بتوان گفت در کوتاه‌مدت انجام نشود، اما به هر حال امکان‌پذیر است.

او تصریح کرد: شرایط فعلی بیش از اینکه مسئله امارات و نقش آن در حل یا عدم حل مسائل مالی اهمیت داشته باشد، باید به وضعیت کلی تجارت خارجی توجه کرد. ما الان بیشتر از اینکه درگیر این باشیم که امارات مسائل مالی ما را حل می‌کند یا نمی‌کند، باید ببینیم اگر امارات اصلاً این کار را انجام دهد و امارات هم باشد، آیا ما می‌توانیم تجارت خارجی مناسبی داشته باشیم یا خیر.

رئیس اتاق مشترک ایران و چین ادامه داد: در شرایط جنگ و محاسباتی که در این وضعیت وجود دارد، باید موضوع را به صورت کلی دید. اینکه ما به صورت جزئی به امارات بپردازیم، به نظر من موضوع را از مسئله بزرگ‌تری که اکنون گریبان ما را گرفته است، منحرف می‌کند.به نظر من این بحث مبنای خیلی محکمی ندارد. امارات همان‌طور که می‌تواند یک‌شبه اعلام کند که مبادله مالی انجام نمی‌دهد، ممکن است به دستور دیگران چنین اقدامی را انجام دهد و از نظر من نباید بیش از اندازه به این موضوع اهمیت داد.

وی گفت: امارات در حوزه تجارت خارجی ما عموماً کار مالی برای صادرات انجام می‌داده و ما الان اصلاً باید بیشتر به موضوع صادرات بپردازیم تا اینکه پول آن چگونه برمی‌گردد.موضوع صادرات ما از نظر دریافت منابع، فعلاً در حالت مناسبی نیست و فکر نمی‌کنم پرداختن صرف به مسئله امارات بتواند آن را حل کند.

حتی در شرایط عادی هم می توان جای دیگری را جایگزین امارات کرد

حریری درباره مسیرها و کشورهای جایگزین برای امارات نیز اظهار کرد: به هر حال مصلحت نیست که ما الان مسیرهای جایگزین احتمالی را هم اعلام کنیم، قبل از اینکه هیچ اقدامی انجام بدهیم؛ زیرا همان مسیرها هم می‌تواند دچار اختلال شود. به نظر من، حتماً مسیرهای دیگری وجود دارد. ما کشور پهناوری هستیم و تعداد زیادی همسایه داریم و تعدادی کشور نیز در فاصله بسیار نزدیک با ما قرار دارند. می‌توانیم از همین کانال‌ها استفاده کنیم و این موضوع غریب و خیلی بعیدی نیست. این کار سهل است و در شرایط عادی به راحتی می‌توان جای دیگری را به جای امارات جایگزین کرد.

این فعال اقتصادی تصریح کرد: حریری گفت: کسی که بیشتر ضرر می‌کند، امارات است تا ما. این موضوع بسیار محتمل است، زیرا الان اصولاً موضوع اصلی ما در مبادلات مالی تجارت خارجی این نیست که فقط پول جابه‌جا شود؛ اصل موضوع این است که بتوانیم کالا را برای صادرات یا واردات حمل کنیم.

باید روند اقتصادی خود را به راه های دیگری هدایت کنیم

رئیس اتاق مشترک بازرگانی ایران و چین در پاسخ به این پرسش که آیا شرایط ایجادشده می‌تواند نقطه آغاز بازطراحی نقشه تجارت خارجی ایران و کاهش وابستگی به هاب‌های تجاری منطقه باشد، گفت: قطعاً به نقطه‌ای رسیده‌ایم که به هر حال از منظر تصمیم‌گیری‌های سیاسی می‌بایستی روال اقتصادی خودمان را به راه دیگری هدایت کنیم. تا جایی که امروز آمده‌ایم، چه در حوزه اقتصاد بین‌المللی و چه در حوزه اقتصاد داخلی، نقاط ضعف بسیار زیادی داشته‌ایم و این نقاط ضعف باعث شده است که امروز دشمن فریبکار احمق و بی‌رحم، یعنی هر تعبیری که در تاریخ بین‌المللی وجود دارد و اکنون دشمن ماست، بتواند از این نقاط ضعف استفاده کند.

حریری ادامه داد: حتی آدم دیوانه‌ای مثل ترامپ نیز دست گذاشته روی این مسئله و می‌گوید من اصلاً مذاکره نمی‌کنم و کاری هم ندارم؛ اینها خودشان اقتصاد خودشان را از بین می‌برند. در شعارهایی که ترامپ می‌دهد، یک‌سری حقایق وجود دارد که به ما نشان می‌دهد اگر اقتصاد ما هم مثل توان موشکی‌مان مستقل و قدرتمند بود، قاعدتاً این اتفاق رخ نمی‌داد.

رئیس اتاق مشترک بازرگانی ایران و چین گفت: زمانی که ترامپ در بحث‌های نظامی شکست می‌خورد، یعنی به اهداف نظامی که با اسلحه و حمله می‌خواسته به آنها برسد، دست پیدا نمی‌کند، کاملاً امیدوارانه معتقد است که از راه اقتصاد به آن اهداف می‌رسد. بنابراین اقتصاد ما به طور کلی نیازمند بازنگری است و روش‌های اقتصادی ما زیر سوال است. حالا دیر یا زود، به هر حال شرایط فعلی که در آن هستیم پایان می‌پذیرد و باید به این شرایط به عنوان یک تجربه برای بازنویسی و بازآرایی اقتصادمان در آینده نگاه کنیم.

پیش بینی های خوبی برای تامین معیشت مردم صورت گرفته است

حریری درباره سیاست‌هایی که دولت برای جلوگیری از انتقال تبعات احتمالی این تصمیم به قیمت کالاها و معیشت مردم باید اجرا کند، پاسخ داد: دولت و حوزه‌ای که معاون اول رئیس‌جمهوری در زمینه تامین معیشت مردم در آن کار می‌کرده، از حدود دو سال پیش پیش‌بینی‌های بسیار عاقلانه‌تری نسبت به سایر نهادهای اقتصادی ما داشته است.

رئیس اتاق مشترک ایران و چین ادامه داد: الان در شرایطی هستیم که از بابت معیشت مردم و به عنوان کمبود کالا، نگرانی نداریم و لااقل تا چند ماه آینده می‌توانیم با خیال راحت اعلام کنیم که مردم از منظر در دسترس بودن کالا مشکلی ندارند. حالا اینکه قدرت خرید مردم چقدر است و می‌توانند خرید کنند یا نمی‌توانند، مبحث جداگانه‌ای است که باید به سیاست‌گذاری اقتصاد داخلی برگردد.

وی افزود: اما در حوزه‌ای که ما منابع و انبارهایمان برای چند ماه آینده جوابگوی نیازهای داخل است، بنا به اطلاعات منتشرشده، اظهاراتی که شنیده می‌شود و مشاهداتی که داریم، چنین چیزی وجود دارد و پیش‌بینی شده است. الان هم می‌بینیم که شما چیزی را در بازار نمی‌توانید بگویید که وجود ندارد و کسی بخواهد آن را بخرد اما در دسترسش نباشد.

حریری تاکید کرد: اینکه چه کسانی می‌توانند کالا بخرند و چقدر توانایی مالی دارند، موضوع دیگری است و بخش زیادی از آن برمی‌گردد به اینکه ما در حوزه سیاست‌گذاری داخلی باید یک‌سری تحولات را ایجاد کنیم تا همین کالای موجود به شکل عادلانه‌تری توزیع شود.