نویسنده‌گان : مرتضی ایراندوست (کارشناس ارشد مدیریت صنعتی) – مهندس امیر قدسی

سایبرلوفینگ (پرسه‌زنی سایبری) به اقدامات کارکنانی اطلاق می‌شود که از زمان کار خود برای انجام فعالیتهای غیرمرتبط با کار در اینترنت، مانند وبگردی، استفاده از رسانه‌های اجتماعی یا بررسی و پاسخ دادن به ایمیل‌های شخصی استفاده می‌کنند. پرسه‌زنی سایبری، که به عنوان «کم‌کاری سایبری» نیز شناخته می‌شود، یکی از اثرات و رفتارهای مرتبط با دیجیتالی شدن در محیط کار است که توجه محققان و کارفرمایان را به خود جلب کرده است. تحقیقات نشان داده است کارکنان اغلب زمان قابل توجهی را صرف پرسه‌زنی سایبری می‌کنند – استفاده از اینترنت برای اهداف شخصی در طول ساعات کار – و مطالعه‌ای که در این مورد انجام شده است این رقم را بین ۶۰ تا ۸۰ درصد تخمین زده است. پرسه‌زنی سایبری به‌طور سنتی به‌عنوان یک رفتار کاری ضدتولید، اتلاف وقت و منجر به از دست دادن بهره‌وری و سودآوری شناخته شده است. این اصطلاح در سال ۱۹۹۵ ابداع و در سال ۲۰۰۲ پس از انتشار یک مقاله تحقیقاتی در مورد این موضوع، محبوبیت بیشتری پیدا کرد.
ناتالی میسون، دانشجو دکترا در دانشگاه آستون که در حال تحقیق در مورد استفاده از پرسه‌زنی اینترنتی به عنوان یک مکانیسم مقابله است و در مورد این موضوع که در مجله روانشناسی نیچر ریویو منتشر شده گزارشی، نوشته است، می‌گوید تنهایی و طرد شدن در محل کار می‌تواند برخی از کارمندان را وادار کند تا برای جبران کمبود تعامل با همکاران و دیگران به رسانه‌های اجتماعی روی آورند. میسون می‌گوید این کارمندان ممکن است از طریق رسانه‌های اجتماعی، حمایت عاطفی مورد نیاز خود را برای ادامه روز پیدا کنند. اما مطالعات سال‌های اخیر نشان می‌دهد که پرسه‌زنی اینترنتی ارتباط کمتری با فضای کاری فیزیکی ما دارد و بیشتر به کسالت، هنجارهای اجتماعی و موقعیت‌های استرس‌زای همکاران در محل کار مربوط می‌شود..
چه چیزی باعث پرسه‌زنی اینترنتی می‌شود؟
دلایلی که کارمندان به پرسه‌زنی اینترنتی روی می‌آورند، از فردی به فرد دیگر متفاوت است، اما بیشتر آنها در این سه مورد قرار می‌گیرند:
– نگرش ضعیف به کار
یک مطالعه اولیه نشان داد کارمندانی که نسبت به شغل خود بدبین هستند، به احتمال زیاد برای نشان دادن سرپیچی خود از رئیس یا همکارانشان، به پرسه‌زنی اینترنتی روی می‌آورند. این رفتار انحرافی اغلب زمانی رخ می‌دهد که کارمندان:
● احساس نوعی بی‌عدالتی در محل کار یا در سازمان خود دارند.
● معتقدند که شغلشان از نظر ذهنی آنها را مشغول نمی‌کند.
● احساس تعهد به کار یا شرکت خود ندارند.
– عدم تفکیک بین کار و زندگی شخصی
برخی کارمندان به این دلیل که نمی‌دانند کاری که انجام می‌دهند خارج از محدوده شرح وظایفشان است، به پرسه‌زنی سایبری روی می‌آورند. پرسه‌زنی سایبری اغلب به این دلیل رخ می‌دهد که مدیران آنها استفاده از اینترنت را تشویق می‌کنند، حتی اگر این کار فقط برای اهداف کار باشد. بسیاری از پرسه‌زنی‌های سایبری آن را بعنوان تأییدی برای استفاده از اینترنت تفسیر می‌کنند. پرسه‌زنی سایبری زمانی بیشتر تقویت می‌شود که کارمندان ببینند دیگران نیز در همان فعالیت شرکت می‌کنند.
– کمبود خواب
مطالعه دیگری نشان داده است که پرسه‌زنی اینترنتی می‌تواند به دلیل خواب ناکافی باشد. محققان دریافتند کارمندانی که کمبود خواب دارند، در تنظیم استفاده شخصی خود از اینترنت مشکل دارند.
پرسه‌زنی سایبری یکی از رفتارهای کاری بسیار مخرب است و می‌تواند مشکلات جدی برای کارفرمایان ایجاد کند. گرچه اشکال مختلفی از پرسه‌زنی اینترنتی وجود دارد، اما ذاتاً برای کارفرما مفید نیست. کارمندان در حالی که حقوق دریافت می‌کنند، عملاً روی فعالیت‌هایی غیرمرتبط با کار خود کار می‌کنند. هرچند پرسه‌زنی اینترنتی می‌تواند برای برخی از کارمندان مفید باشد، کارفرمایان باید آن را به حداقل برسانند و روی مکانیسم‌های مقابله‌ای برای بهبود رضایت شغلی کار کنند.
آیا پرسه‌زنی سایبری اخلاقی است؟
هیچ پاسخ آسانی برای این سوال که آیا پرسه‌زنی سایبری اخلاقی است یا خیر، وجود ندارد.
– از یک طرف، می‌توان آن را به عنوان سرقت زمان در نظر گرفت، زیرا کارمندان اساساً با وقت‌گذرانی آنلاین، زمان کارفرمای خود را می‌دزدند.
– از طرف دیگر، برخی افراد معتقدند که پرسه‌زنی سایبری در واقع می‌تواند مفید باشد، زیرا می‌تواند به کارمندان کمک کند تا استراحت کنند و تجدید قوا کنند و در درازمدت آنها را کارآمدتر کند.

پرسه‌زنی سایبری چقدر برای شرکت‌ها هزینه دارد؟
پرسه‌زنی سایبری می‌تواند هزینه‌های زیادی را به دلیل از دست دادن بهره‌وری برای شرکت‌ها به همراه داشته باشد. تخمین زده می‌شود کارمندانی که در اشکال مختلف پرسه‌زنی سایبری شرکت می‌کنند، به طور متوسط ۲.۵ ساعت در هفته را صرف فعالیت‌های شخصی مانند خرید، بررسی ایمیل شخصی یا بازی می‌کنند.
این می‌تواند هزینه قابل توجهی را برای شرکت‌ها به همراه داشته باشد، به خصوص اگر نیروی کار زیادی داشته باشند. علاوه بر این، پرسه‌زنی سایبری می‌تواند در صورت دسترسی کارمندان به اطلاعات حساس یا دانلود نرم‌افزارهای مضر، منجر به خطرات امنیتی برای شرکت‌ها شود.
طبق گزارشی از انجمن مدیریت آمریکا، میانگین هزینه از دست دادن بهره‌وری به دلیل گشت و گذار در اینترنت در محل کار، سالانه ۵۸۸ دلار برای هر کارمند است. این بدان معناست که برای شرکتی با ۱۰۰۰ کارمند، پرسه‌زنی سایبری می‌تواند تقریباً ۶۰۰۰۰۰ دلار در سال برای آنها هزینه داشته باشد.
تأثیرات پرسه‌زنی سایبری در محیط کار
پرسه‌زنی سایبری به یک نگرانی رو به رشد برای کارفرمایان تبدیل شده است زیرا می‌تواند بر بهره‌وری کلی، روحیه کارکنان و حتی اعتبار شرکت تأثیر منفی بگذارد. مطالعات نشان داده‌اند که پرسه‌زنی سایبری می‌تواند منجر به کاهش کیفیت کار، افزایش غیبت و افزایش نرخ جابجایی شود. علاوه بر این، پرسه‌زنی سایبری می‌تواند شرکت‌ها را در معرض خطرات امنیتی قرار دهد زیرا کارمندان ممکن است در دستگاه‌های کاری خود درگیر رفتارهای آنلاین پرخطر شوند.
کارفرمایان چگونه می‌توانند پرسه‌زنی سایبری را مدیریت کنند؟
اکنون که می‌دانید چرا کارمندان پرسه‌زنی سایبری می‌کنند، می‌توانید این رفتار را با روش‌های زیر مدیریت کنید:
– غربالگری کارکنان پیش از استخدام
متقاضیان با انگیزه و از نظر احساسی پایدار، بعید است که به پرسه‌زنی سایبری روی آورند. قبل از تصمیم نهایی برای استخدام آنها، نگرش آنها نسبت به کار را مشخص کنید. به عنوان مثال، بپرسید که چگونه استرس خود را مدیریت می‌کنند و چقدر زمان را صرف وبگردی شخصی می‌کنند. این باید به شما سرنخی بدهد که آیا آنها به پرسه‌زنی سایبری تمایل دارند یا خیر.
– اجرای سیاستهای صحیح شرکت
هر زمان که کارمندان در محل کار احساس بی‌عدالتی کنند، اغلب با پرسه‌زنی سایبری تلافی می‌کنند.سیاستهای خود را بررسی کنید تا مطمئن شود این سیاستها برای کارکنان منصفانه هستند و به طور مناسب اجرا می‌شوند.
– تشویق به ایجاد تعادل بین کار و زندگی
صاحبان شرکت‌ها باید درک کنند که پرسه‌زنی سایبری پدیده‌ای کاملاً منفی نیست. اگرچه ممکن است توجه کارمند را به فعالیت‌های مرتبط با کار منحرف کند، اما به آنها کمک می‌کند تا استرس خود را کاهش داده و بهره‌وری بیشتری داشته باشند. بنابراین، به آنها اجازه دهید چند استراحت داشته باشند و مدتی را صرف استفاده شخصی از اینترنت کنند تا روحیه خود را تقویت کنند.
نتیجه
پرسه‌زنی سایبری در محیط کار یک مسئله چندوجهی است که نیازمند رویکردی موشکافانه است. اگرچه ممکن است چالش‌هایی را برای بهره‌وری و امنیت ایجاد کند، اما مزایای بالقوه‌ای را نیز از نظر کاهش استرس و بهبود تمرکز ارائه می‌دهد. با درک عوامل مؤثر در پرسه‌زنی سایبری و اجرای استراتژی‌های مدیریتی مؤثر، سازمان‌ها می‌توانند ضمن بهره‌برداری از مزایای بالقوه آن، اثرات منفی آن را کاهش دهند. با ایجاد تعادل مناسب بین سیاست‌ها، نظارت و یک محیط کاری حمایتی، شرکت‌ها می‌توانند پرسه‌زنی سایبری را به طور مؤثر مدیریت کنند و اطمینان حاصل کنند که به عنوان ابزاری برای حفظ نیروی کار سالم، مولد و با انگیزه عمل می‌کند.

منابع
Dawn. Kawamato (2025) Cyberloafing: What Is It and How to Prevent It, https://builtin.com
Nicole, Leonard (2023) When and why workers are ‘cyberloafing’ on the job, https://whyy.org
Pawel, Korzynski (2024) Cyberloafing Unplugged: Overcoming Online Distractions in the Workplace, https://knowledge.insead.edu
Techslang (2020) What is Cyberloafing? https://www.techslang.com
Pawel Czekil (2024) Definition Of Cyberloafing – How Much Does It Cost The Employer? https://unrubble.com
Milthon Lujan Monja (2024) What is cyberloafing in the workplace? https://innovaromorir.com