قلم اقتصاد از نقش کریدور شمال–جنوب می‌نویسد
بنادر خزر تا چابهار؛ مسیر تازه تجارت

زهرا کوثرغلامی
با تداوم تحولات منطقه‌ای و افزایش حساسیت نسبت به امنیت مسیرهای راهبردی انرژی و تجارت، موضوع کشتیرانی و ثبات در آبراه‌های بین‌المللی بار دیگر در کانون توجه قرار گرفته است. در چنین شرایطی، دیپلماسی دریایی و اقتصادی به یکی از محورهای مهم سیاست خارجی کشور تبدیل شده؛ مسیری که در آن هم حفظ امنیت تردد کشتی‌ها و هم بهره‌گیری از ظرفیت‌های اقتصادی دریاها اهمیت دوچندان پیدا می‌کند. در همین چارچوب، رئیس‌جمهور با تأکید بر رویکرد دیپلماتیک جمهوری اسلامی ایران برای کاهش تنش‌ها، بر نقش ایران در تأمین امنیت کشتیرانی در تنگه هرمز و تسهیل عبور و مرور دریایی تأکید کرد. وی در عین حال با اشاره به ظرفیت‌های اقتصادی کشور در حوزه حمل‌ونقل و تجارت دریایی، توسعه همکاری‌های اقتصادی و سرمایه‌گذاری در مسیرهای دریایی به‌ویژه در پهنه‌های شمالی کشور را از زمینه‌های مهم گسترش تعاملات اقتصادی دانست؛ موضوعی که می‌تواند در کنار تقویت ثبات منطقه‌ای، افق‌های تازه‌ای برای همکاری‌های اقتصادی و زیرساختی ایجاد کند.
اهمیت ترانزیت در مسیرهای شمالی کشور
قلم اقتصاد نظر آلبرت بغزیان، اقتصاددان، را درباره اهمیت ترانزیت دریای شمال در شرایط پسا‌جنگ جمهوری اسلامی ایران جویا شده است.
آلبرت بغزیان در گفت‌وگوی اختصاصی با «قلم اقتصاد» با اشاره به اهمیت ترانزیت در مسیرهای شمالی کشور بیان کرد: توسعه مسیرهای ترانزیتی در شمال ایران می‌تواند نقش مهمی در تقویت تجارت منطقه‌ای ایفا کند.
وی خاطرنشان کرد: موقعیت جغرافیایی ایران این امکان را فراهم کرده که کشور به حلقه اتصال بازارهای روسیه، آسیای میانه و دیگر مقاصد تجاری منطقه تبدیل شود.
لزوم توسعه شبکه ریلی
بغزیان افزود: بهره‌گیری از این ظرفیت نیازمند تقویت زیرساخت‌های بندری، توسعه شبکه حمل‌ونقل و افزایش سرمایه‌گذاری در بنادر شمالی است.
وی یادآور شد: در شرایط کنونی توجه به این مسیر ترانزیتی می‌تواند به افزایش مبادلات تجاری، رشد درآمدهای ترانزیتی و تقویت جایگاه اقتصادی ایران در منطقه کمک کند.
این اقتصادان تصریح کرد: دریا از سودمندترین محل برای حمل اجناس و کالا ها از جایی به جای دیگر و سواحل آن گردشگاه بزرگی برای سفر و پرداختن به سیاحت است.
وی بیان کرد: توجه به دریا و مسائل و توسعه آن نقش اساسی در توسعه منطقه‌ای و پایدار دارد و دولت ها همیشه در تلاش بوده اند به نحوی به دریا دسترسی داشته باشند.
بغریان خاطر نشان کرد: از دوران قدیم تا به امروز دسترسی به دریا یکی از عوامل مهم برای توسعه طلبی کشور ها بوده است و تصور می شود در اختیار داشتن آبهای آزاد شرط ضروری برای رسیدن به یک قدرت جهانی است.
خزر در آینه ۲۰۲۶

بغزیان با اشاره به تحولات ژئو‌اقتصادی منطقه بیان کرد: چشم‌انداز سال ۲۰۲۶ برای ایران صرفاً یک تاریخ تقویمی نیست، بلکه می‌تواند به نقطه عطفی در بلوغ زیرساختی کریدور بین‌المللی شمال ـ جنوب تبدیل شود.
وی خاطرنشان کرد: در شرایطی که بسیاری از زنجیره‌های تأمین سنتی در سال‌های اخیر تحت تأثیر تنش‌های ژئوپلیتیک و جنگ‌ها دچار اختلال شده‌اند، کشورها به دنبال مسیرهای جایگزین و پایدار برای تجارت هستند. از همین رو، به گفته وی، مفهوم اقتصاد مقاومتی در چنین فضایی معنای تازه‌ای پیدا می‌کند؛ مفهومی که بر ایجاد شبکه‌های تجاری و ترانزیتی متکی است که هم در برابر فشارهای بیرونی مقاوم باشند و هم از نظر اقتصادی مزیت رقابتی ایجاد کنند.
وی با اشاره به ظرفیت‌های جغرافیایی ایران افزود: تکمیل حلقه‌های مفقوده در زیرساخت‌های حمل‌ونقل، به‌ویژه در بخش ریلی، می‌تواند ایران را از یک مسیر عبوری ساده به یک گره مهم در شبکه لجستیک منطقه تبدیل کند.
بغزیان بیان کرد: پروژه‌هایی مانند راه‌آهن رشت ـ آستارا در شمال و مسیر چابهار ـ زاهدان در جنوب در واقع دو بخش حیاتی از این کریدور هستند که اتصال بنادر خزر به آب‌های آزاد را تکمیل می‌کنند.
به گفته وی با بهره‌برداری کامل از این مسیرها، ایران قادر خواهد بود نقش مؤثرتری در جابه‌جایی کالا میان آسیای میانه، روسیه، شبه‌قاره هند و حتی بازارهای اروپایی ایفا کند.
این اقتصاددان تأکید کرد: برآوردهای اقتصادی نشان می‌دهد فعال‌شدن کامل این کریدور می‌تواند زمان انتقال کالا میان شمال و جنوب را به‌طور قابل توجهی کاهش دهد و هزینه‌های حمل‌ونقل را نیز پایین بیاورد.
وی افزود چنین مزیتی برای بسیاری از کشورها و شرکت‌های تجاری جذاب خواهد بود، زیرا کوتاه‌تر شدن مسیر و کاهش هزینه‌ها، رقابت‌پذیری تجارت را افزایش می‌دهد.
بغزیان در پایان یادآور شد: اگر توسعه زیرساخت‌ها با سیاست‌های هوشمندانه تجاری و دیپلماسی اقتصادی همراه شود، ایران می‌تواند جایگاه خود را در معادلات ترانزیتی اوراسیا تقویت کند و از ظرفیت‌های ژئوپلیتیکی خود برای افزایش درآمدهای ترانزیتی و گسترش همکاری‌های اقتصادی بهره بیشتری ببرد.