حملات دشمن به بخشی از زیرساخت‌های صنعت پتروشیمی در جنگ تحمیلی سوم، نگرانی‌هایی درباره تداوم تولید این صنعت ایجاد کرد، اما تجربه چند دهه توسعه صنعت پتروشیمی ایران، ظرفیت گسترده شرکت‌های مهندسی، سازندگان داخلی تجهیزات و نیروی انسانی متخصص، امروز به یکی از مهم‌ترین مزیت‌های کشور در مسیر احیای سریع واحدهای آسیب‌دیده و توسعه‌ هم‌زمان تبدیل شده است.

صنعت پتروشیمی ایران امروز در یکی از مهم‌ترین مقاطع تاریخ خود قرار گرفته است؛ مقطعی که در آن بازسازی پس از جنگ، توسعه ظرفیت‌های جدید، تکمیل زنجیره ارزش و جذب سرمایه‌گذاری‌های داخلی و خارجی به‌صورت هم‌زمان در حال پیگیری است. اگرچه جنگ تحمیلی سوم خسارت‌هایی را به برخی زیرساخت‌ها و مجتمع‌های پتروشیمی کشور وارد کرد، اما روند بازسازی سریع واحدهای آسیب‌دیده و تداوم اجرای طرح‌های توسعه‌ای نشان می‌دهد که این صنعت نه‌تنها از مسیر رشد خارج نشده، بلکه وارد مرحله‌ای جدید از احیا، نوسازی و جهش شده است.

در شرایطی که بسیاری از کشورهای نفت‌خیز جهان به دنبال کاهش وابستگی به صادرات نفت خام و حرکت به‌سمت صنایع ارزش‌آفرین هستند، صنعت پتروشیمی ایران به یکی از مهم‌ترین ابزارهای تحقق این هدف تبدیل شده است. این صنعت امروز فقط یک بخش تولیدی نیست، بلکه موتور محرک اقتصاد غیرنفتی کشور، و یکی از مهم‌ترین منابع ارزآوری و حلقه اتصال میان منابع عظیم نفت و گاز و هزاران واحد صنعتی پایین‌دستی به شمار می‌رود.

از مقابله با خام‌فروشی تا خلق ارزش افزوده

اهمیت صنعت پتروشیمی زمانی بیشتر نمایان می‌شود که بدانیم خام‌فروشی نفت و گاز به معنای واگذاری بخش بزرگی از ارزش اقتصادی منابع هیدروکربوری به سایر کشورهاست، درحالی‌که تبدیل این منابع به محصولات پتروشیمی، ارزش افزوده‌ای چندین برابر ایجاد می‌کند.

حدود ۲۵ درصد از صادرات غیرنفتی کشور و نزدیک به ۱۹ درصد ارزش افزوده بخش صنعت ایران را صنعت پتروشیمی ایجاد می‌کند. در نخستین حلقه صنایع پایین‌دستی، محصولات پتروشیمی تا ۱۰۰ درصد ارزش افزوده و در بخش‌های میان‌دستی بین ۷۰ تا ۱۰۰ درصد ارزش افزوده ایجاد می‌کنند. به همین دلیل، این صنعت به یکی از مهم‌ترین ابزارهای توسعه اقتصادی، اشتغال‌زایی و افزایش تاب‌آوری اقتصاد ملی تبدیل شده است.