سفیر پیشین پاکستان در ایران، با تاکید بر لزوم نگریستن به ادعاهای ترامپ با دیده شک، تصریح کرد که مواضع واشنگتن با رفتارش همخوانی ندارد. او با اشاره به بن‌بست محاصره دریایی و دیگر چالش‌های منطقه‌ای جنگ جاری را عامل تقویت نیاز به «معماری امنیتی جدید» با حضور همه کشورهای مسلمان منطقه در جهت کنترل سرنوشت این منطقه دانست.

​به گزارش ایسنا، همزمان با گمانه‌زنی‌ها درباره توافق احتمالی تهران و واشنگتن، اسلام‌آباد به عنوان کانال امن دیپلماتیک در قلب تحولات منطقه قرار گرفته است. خبرنگار ایسنا در گفت‌وگویی اختصاصی با آصف درانی، سفیر پیشین پاکستان در ایران و نماینده ویژه سابق این کشور در امور افغانستان، ابعاد پشت‌پرده ادعاهای دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، چالش‌های میانجی‌گری و دورنمای شکل‌گیری یک بلوک قدرت ۶۰۰ میلیون نفری در منطقه را به بحث گذاشته است.

تحولات ماه‌های اخیر نشان می‌دهد که منطقه بیش از هر زمان دیگری در مواجهه با مداخله‌های فرامنطقه‌ای و نوسانات ناشی از تروریسم در مرزها، به یک بلوغ دیپلماتیک برای حل‌وفصل درون‌ساختاری بحران‌ها نزدیک شده است. ادعاهای مکرر و سینوسی واشنگتن مبنی بر در دسترس بودن یک توافق کوتاه‌مدت، در کنار بن‌بست محاصره‌های دریایی در آبراه‌های استراتژیک، کشورهای کلیدی منطقه را به این درک مشترک رسانده است که صلح پایدار نه از مسیر کاخ سفید، بلکه از معبر همگرایی پایتخت‌های منطقه‌ای عبور می‌کند. در این میان، اسلام‌آباد با تکیه بر اعتماد دوجانبه با تهران و حفظ کانال‌های ارتباطی با غرب، تلاش دارد در این گفت‌وگو ابعاد این نقش‌آفرینی را تبیین کند.

اما ویژگی متمایز این گفت‌وگو، عبور از نگاه‌های مقطعی و ورود به فاز ایده‌پردازی برای ساختارهای کلان منطقه‌ای است که سفیر پیشین پاکستان سعی کرده در تحلیل خود، ضرورت حرکت به سمت یک «معماری امنیتی جدید» را مطرح کند؛ ایده‌ای که بر پایه تضمین‌های متقابل، مهار تروریسم در مرزها و هم‌گرایی قدرت‌های سنتی استوار است تا زمینه‌ساز ظهور یک بلوک قدرتمند ۶۰۰ میلیون نفری در منطقه شود.

مشروح گفت‌وگوی ایسنا با «آصف دُرانی» سفیر پیشین پاکستان در ایران به شرح زیر است:

ایسنا: رئیس‌جمهور آمریکا اخیراً از یک چارچوب توافق ۶۰ روزه جدید با ایران خبر داده است. به گفته رسانه‌های آمریکایی ترامپ حدود ۴۰ بار از ماه مارس ادعا کرده که یک توافق نهایی در دسترس است. در همین حال، وزارت امور خارجه ایران ضمن رد ادعای اخیر دونالد ترامپ، تأکید کرد که هنوز هیچ توافقی نهایی نشده است. با توجه به سوابق گسترده دیپلماتیک شما، ارزیابی‌تان از اعتبار ادعاهای ترامپ چیست؟ آیا این صرفاً یک سیگنال‌دهی روانی است یا بازتابی واقعی از مذاکرات و تعاملات دیپلماتیک پشت پرده؟

آصف درانی: رئیس‌جمهور ترامپ برای نهایی کردن یک توافق بسیار مشتاق و عجول به نظر می‌رسد، اما به نوعی انگار کلمات مناسب را برای بیان و پیشبرد آن پیدا نمی‌کند. همان‌طور که شما هم به‌درستی اشاره کردید، این اولین بار نیست که چنین ادعاهایی مطرح می‌شود. او یک روز موضع تندی می‌گیرد و روز دیگر لحن ملایمی به خود می‌گیرد؛ اما در نهایت شما هیچ نتیجه ملموسی را در عمل مشاهده نمی‌کنید. بنابراین، ما باید منتظر بمانیم و ببینیم چه می‌شود؛ اما در حال حاضر، هر چه آقای ترامپ می‌گوید را باید با دیده شک و تردید نگریست و نمی‌توان به‌راحتی آن را باور کرد.

ایسنا: گمانه‌زنی‌هایی وجود دارد مبنی بر اینکه این توافق ممکن است در ژنو امضا شود، اما نه ایران و نه پاکستان این خبر را تأیید نکرده‌اند. به نظر شما کدام مسیر یا بستر برای امضای یک توافق احتمالی واقع‌بینانه‌تر است؟

آصف درانی: در زبان انگلیسی ضرب‌المثلی است که می‌گوید «برای رقص تانگو به دو نفر نیاز است» یا به عبارتی دیگر، یک دست صدا ندارد، باید گفت که اگر آقای ترامپ خواهان توافق است، باید حاضر به فشردن دست ایران هم باشد. تا آنجا که ما می‌دانیم و حداقل در پاکستان از آن اطلاع داریم، هنوز مشخص نیست که چه نوع تفاهم یا توافقی حاصل شده است. از طرفی آمریکا نمی‌تواند به طرفین و کشورهای مربوطه دستور بدهد تا خواسته‌های او را فوری اجرا کنند.

ایسنا: از زمان آغاز آتش‌بس، همه طرف‌ها به‌جز ایالات متحده تأکید کرده‌اند که این آتش‌بس باید شامل همه جبهه‌ها از جمله لبنان باشد. با این حال، شاهد بوده‌ایم که اسرائیل و آمریکا بارها آتش‌بس را نقض کرده‌اند. در چنین شرایطی، پاکستان به عنوان میانجیگری که مورد اعتماد ایران است، با چه چالش‌هایی روبروست؟

آصف درانی: من فکر می‌کنم مهم‌ترین و اصلی‌ترین چالش این است که دو طرف اصلی ماجرا هنوز فرسنگ‌ها از هم فاصله دارند و به یکدیگر نزدیک نشده‌اند؛ این ناامیدکننده‌ترین بخش کار برای یک میانجی است. اما حل این مساله تا حد زیادی به خود طرف‌ها، یعنی ایران و ایالات متحده بستگی دارد که به یک جمع‌بندی برسند. کاری که پاکستان انجام داده، عمدتاً در قالب انتقال پیام‌ها از ایران به آمریکا و از آمریکا به ایران بوده است.

دلیل این نقش‌آفرینی هم این است که وقتی به منطقه و فراتر از آن نگاه می‌کنید، این نوع رابطه پاکستان با ایران است که نشان می‌دهد ایران به پاکستان اعتماد دارد. از سوی دیگر، ایالات متحده نیز به‌ویژه پس از جنگ با هند و نقشی که رئیس‌جمهور ترامپ در میانجی‌گری بین پاکستان و هند ایفا کرد، موضع متفاوتی دارد و نقش میانجی‌گرانه او در پاکستان مورد تقدیر قرار گرفته است. از این جهت می‌توان گفت که دو کشور نیز رابطه‌ای بر پایه اعتماد (حداقل در این موضوعات) دارند. بنابراین، چالش بسیار بزرگی پیش روی ماست. برای پاکستان، چالش اصلی مساله «صلح» است؛ زیرا ما هرچند مستقیماً در این درگیری دخالتی نداریم، اما به دلیل نوسانات قیمت نفت تحت تأثیر قرار می‌گیریم. از طرفی ما همسایه دیوار به دیوار ایران هستیم؛ کشوری برادر که نمی‌خواهیم هیچ آسیبی به آن برسد و خواهان جنگ, مرگ و نابودی نیستیم. این خود یک چالش بزرگ است که پاکستان را وادار می‌کند تا تمام تلاش خود را برای نزدیک کردن طرفین به میز مذاکره و دستیابی به توافق به کار بندد.

ایسنا: شما به‌درستی اشاره کردید که برای تانگو به دو نفر نیاز است. اما ما شاهدیم که آمریکایی‌ها از خواسته‌های زیاده‌خواهانه خود کوتاه نیامده‌اند؟

آصف درانی: من از جزئیات دقیق خواسته‌ها مطلع نیستم، اما شیوه‌ای که ایالات متحده این خواسته‌ها را در خصوص مساله هسته‌ای مطرح می‌کند، به نظرم جای بحث دارد. من فکر می‌کنم ایران کاملاً این حق را دارد که برای اهداف صلح‌آمیز به فناوری هسته‌ای دسترسی داشته باشد؛ همان‌طور که در پیمان منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای (NPT) نیز آمده است. من فکر نمی‌کنم ایالات متحده بتواند NPT را بر اساس خواست و اراده خود تغییر دهد. بنابراین در این زمینه، موضع ایران را قوی می‌دانم.

ایسنا: در ارزیابی شما، تهاجم آمریکا و محاصره دریایی علیه ایران، در بلندمدت چه تأثیری بر کل منطقه خواهد داشت؟

آصف درانی: این یک مساله دوطرفه است؛ زیرا ایران نیز تنگه هرمز را مسدود کرده و اکنون آمریکایی‌ها هم یک محاصره ایجاد کرده‌اند. این وضعیت به همه کشورهایی که کالاها و تجارت‌شان از تنگه هرمز عبور می‌کند، آسیب می‌زند.

ایسنا: آیا هرگونه شکست در میانجی‌گری پاکستان میان ایران و آمریکا روی روابط اسلام‌آباد با تهران و واشنگتن یا دیگر بازیگران منطقه‌ای تأثیر خواهد گذاشت؟

آصف درانی: فکر نمی‌کنم. ایران و آمریکا تلاش‌های پاکستان را به رسمیت شناخته‌اند. امیدواریم که این تلاش‌ها ثمربخش باشد، اما شکست بخشی از واقعیت است و ممکن است تلاش‌های اسلام‌آباد با شکست مواجه شود، اما این شکست احتمالی روی روابط پاکستان تأثیری نخواهد گذاشت، چرا که پاکستان عضوی از این درگیری نیست. اما باید امیدوار باشیم که در منطقه صلح برقرار شود.

ایسنا: از طرفی این جنگ باعث تقویت روابط ایران و پاکستان شده و تعاملات دوجانبه ما عمیق‌تر شده است. آیا شما این را یک روند صعودی و پایدار می‌دانید که بعد از جنگ هم ادامه خواهد داشت، یا صرفاً یک فرصت کوتاه‌مدت است که دو کشور اکنون از آن استفاده می‌کنند؟

آصف درانی: من سفیر پاکستان در ایران بوده‌ام و از طرفداران سرسخت روابط بزرگ اقتصادی و تجاری میان دو کشور هستم. اگر به آمار ۲۰ سال گذشته نگاه کنید، تجارت ما همواره در حال رشد بوده و تراز تجاری نیز به نفع ایران بوده است. بنابراین از طرف پاکستانی، همیشه تلاش برای توسعه تجارت وجود داشته و پاکستان بسیار خوشحال خواهد شد اگر این روابط تجاری بیشتر رشد کند و حاضر است به رشد آن کمک کند.