کنسرت ارکستر سمفونیک تهران با عنوان «خسوف»؛ روایت موسیقایی عاشورا به رهبری میهمان آرش امینی، خوانندگی هادی فیض‌آبادی و همراهی گروه کُر پس از دو دهه در تالار وحدت به روی صحنه رفت.

دومین کنسرت ارکستر سمفونیک تهران با عنوان «خسوف» روایت موسیقایی عاشورا به آهنگسازی محمدسعید شریفیان شامگاه جمعه (۱۶ مردادماه) به مناسبت ماه صفر و اربعین شهادت سید و سالار شهیدان امام حسین (ع) و یاران با وفای ایشان به رهبری میهمان آرش امینی، خوانندگی هادی فیض‌آبادی و همراهی گروه کُر به رهبری بهرنگ شگرف‌کار در تالار وحدت برگزار شد.

به گزارش خبرنگار موسیقی ایرنا، این کنسرت آیینی، پس از حضور نوازندگان، اعضای گروه کُر و رهبر ارکستر که با تشویق‌های ممتدد مخاطبان همراه بود با موومان اول؛ «مقدمه» و مرثیه‌ای حماسی آغاز شد؛ قسمت نخست با شعری از بیژن ترقی روایتی از اندوه، مظلومیت و سوگی بود که فراتر از زمان و مکان، در جان تاریخ جاری است، مضمون و شعر آن بدین شرح است؛ «سوگ ما شعله بر عالم زده/ آسمان نقش غم و ماتم زده/ سوز دل آرام ما بر هم زده/اهرمن آتش به بنیاد بنی آدم زده/ ای آسمان، ای آسمان، از غم گریبان چاک کن/ خاکستر فریاد ما از خاک بر افلاک کن/ بس نوگل نازک بدن بس یوسف گل پیرهن/ بس نوجوان سرو و قد/ تن یاسمین رخ یاسمن/ در خاک و خون افتاده بین/ ماهی چو مهرجاودان/رویی چو ماه آسمان/ در راه حق سرداده بین»

«خسوف» با موومان دوم؛ «حرکت کاروان به سوی کربلا» ادامه پیدا کرد؛ این قطعه با شعری از بیژن ترقی؛ «ای دلیل کاروان ما به محراب عبادت می‌رویم/ همره سالار عشق تا به صحرای شهادت می‌رویم»، روایتگر آغاز سفری بود که مقصد آن، جاودانگی است. کاروان عشق، با آگاهی از سرنوشت خویش، راه کربلا را در پیش می‌گیرد؛ سفری از زمین تا آسمان.

موومان سوم کنسرت «خسوف» با عنوان «تاسوعا و گفت‌وگو» ️با شعری از بیژن ترقی؛ «نی به نوا آمده، کرده قیامت به پا/می‌رسد از گرد ره، قافله نی‌نوا/ اهرمن بد نهاد، رایتی افراخته/ بر حرم کبریا از همه سو تاخته/با صف اهریمنان، چاره به جز جنگ نیست/ صف شکن کربلا، در خور این ننگ نیست» اجرا شد. در این قسمت، موسیقی روایتگر لحظاتی بود که حق و باطل رودرروی یکدیگر ایستادند؛ آستانه نبردی که تاریخ را برای همیشه دگرگون کرد.

موومان چهارم به «آخرین شب مناجات»️ با شعری از خواجه عبداله انصاری اختصاص داشت؛ «الهی، تا با تو آشنا شدم، در جهان شیدا شدم/ نهان بودم و پیدا شدم، از خلایق جدا شدم/عشق آمد و شد چو خونم اندر رگ و پوست/ تا کرد مرا تهی و پُر کرد زدوست/اجزای وجودم همگی دوست گرفت/نامی ست ز من بر من و باقی همه اوست/ نه با جز تو شادی بیاید/ نه با یاد تو غم بیاید».

این بخش راوی آرامش پیش از طوفان در کربلا بود؛ نجوایی سرشار از ایمان، تسلیم و عشق؛ مناجاتی که شب عاشورا را به یکی از ماندگارترین لحظات این اثر بدل کرده است.

اجرای سمفونی عاشورایی «خسوف» پس از ۲دهه/با صف اهریمنان، چاره به جز جنگ نیست

موومان پنجم و قسمت پایانی کنسرت «خسوف» با عنوان «روز عاشورا و شام غریبان» اجرا شد که اوج روایت این کنسرت بود؛ سوگ، حماسه، ایثار و امید در هم آمیخته شدند تا موسیقی، واپسین فصل این روایت ماندگار را بازگو کند.

موومان «روز عاشورا و شام غریبان» با اشعار خواجه عبداله انصاری؛ «ای شیفتگان بشتابید که نقد نزدیک است/ ای شتابندگان شاد شوید که منزل نزدیک است/ای تشنگان صبر کنید که چشمه نزدیک است/ای غریبان بنازید که میزبان نزدیک است/ای دلگشای رهی، چه بود که دلم را بگشایی و از خود مرهمی بر جانم نهی؟»، بیژن ترقی؛ «معراج انسان است امروز یا غارت جان است امروز/ پامال خشم کینه‌توزان، گل خندان است امروز/ چو شه که شاه تکسواران، سر در گریبان است امروز/ دُردانه‌ای شیرین‌تر از جان، تقدیم جانان است امروز/ روی فلک از آتش و دود، تاریک و پنهان است امروز/ هنگامه روز قیامت یا عید قربان است امروز» و حبیب‌الله چایچیان (حسان)؛ «خیمه‌ها می‌سوزد و شمع شب تار عزاست/ کربلا ماتم سراست/ مجمع پیغمبران در قتلگاه کربلاست/کربلا ماتم سر است»، روایت شد.

در توضیح کنسرت «خسوف» آمده بود: «موسیقی‌های مذهبی در طول تاریخ، بخش عمده‌ای از گنجینه‌های ناب موسیقی را شامل شده‌اند. جهانیان از این موسیقی‌ها از نقطه نظر فنی، نکته‌ها آموخته‌اند. مهمتر از همه آموزه‌های روحی متأثر از این نوع موسیقی است که در تعالی روح انسانی تأثیرات به سزایی داشته‌اند. به نوعی که علی‌رغم نا آشنایی مردم نقاط مختلف جهان با زبان و موضوع ادیان یکدیگر، همواره توانسته‌اند، به اتکای کمال موجود در ساختار هنری و احساسی موسیقی‌های مذهبی، ارتباط نزدیکی با آن برقرار کرده، در هماهنگی کامل با مهمترین هدف مشترک مذاهب مختلف که همان ارتقای فکری و روحی بشراست، واقع شوند.

«خسوف» با سعی در گرامیداشت شخصیت امام حسین (ع) با زبان جهانی موسیقی، در مسیر همین حقیقت جاری می‌شود و بزرگداشتی نمادین و موسیقایی از روایت عاشورا را که یکی از مهمترین نمادهای آزادگی بشریت است، به عنوان الگوی انسانی، ملی و مذهبی ایرانیان، در مقام تفکری آسمانی در مقابل جریان‌های سیاه قدرت‌طلبی، ارائه می‌دهد. طرح آهنگسازی خسوف در سال ۱۳۷۵ پی‌ریزی شد و پس از ۶ ماه تحقیق در متون ادبی و جمع‌آوری ملودی‌های نوحه‌ای عاشورا، با گزینش و استفاده نهایی از ۹ تم از قدیمی‌ترین و معروف‌ترین نوحه‌ها، بعد از دو سال و نیم، در بهمن ۱۳۷۸ به پایان رسید.

«خسوف» در اربعین ۱۳۸۲ توسط ارکستر سمفونیک تهران با همکاری نوازندگان و خوانندگان ارکستر کُر «ایوا» رومانی به مدت پنج شب در تهران به اجرا درآمد و سپس به دعوت مدیریت فیلارمونیک اولتینا، اجراهای مختلفی را در رومانی به همراه پخش زنده رادیویی سراسری داشت. خسوف در سال‌های ۱۳۸۴ و ۱۳۸۵ به ضبط رسید و در سال ۱۳۸۶ منتشر شد.»

اجرای سمفونی عاشورایی «خسوف» پس از ۲دهه/با صف اهریمنان، چاره به جز جنگ نیست

آلبوم موسیقی «خسوف» در هشت قطعه؛ «مقدمه»، «حرکت کاروان به سوی مکه»، «طواف کعبه»، «حرکت کاروان به سوی کربلا»، «تاسوعا»، «شب عاشورا (مناجات)»، «روز عاشورا» و «عصر عاشورا (شام غریبان)» منتشر شده که اشعار آنها از سروده‌های بیژن ترقی، خواجه عبدالله انصاری و حسان انتخاب شده است که در برخی قسمت‌ها با یکدیگر تلفیق شده‌اند. سمفونی «خسوف» پس از ۲۳ سال، با تغییراتی، در پنج موومان و قطعه ۱۵ و ۱۶مردادماه امسال در تالار وحدت به روی صحنه رفت.

نمایش اشعار قطعه‌ها بر روی نمایشگر و هماهنگی اعضای گروه کُر با نوازندگان ارکستر به خصوص در قطعات سوم و پنجم از نکات قابل توجه این کنسرت بود اما متاسفانه برخی از مخاطبان بدون توجه به چگونگی اجرای قطعات و قبل از پایان آنها، ارکستر را تشویق می‌کردند که این عامل در چندین نوبت باعث اختلال در تمرکز رهبر و نوازندگان ارکستر شد.

«خسوف» اثری شاخص در موسیقی سمفونیک معاصر ایران است که با الهام از واقعه عاشورا و حماسه کربلا خلق شده و از برجسته‌ترین نمونه‌های موسیقی عاشورایی در حوزه موسیقی ارکسترال ایران به شمار می‌رود.

این اثر با بهره‌گیری از ظرفیت‌های ارکستر سمفونیک و گروه کُر، مفاهیمی همچون سوگ، ایثار، آزادگی، ایمان و حقیقت‌طلبی را در قالب زبانی موسیقایی و بیانی دراماتیک روایت می‌کند. «خسوف»، بدون اتکا به روایت مستقیم، با تکیه بر قدرت بیان موسیقی، مخاطب را به تأمل در ابعاد انسانی و حماسی نهضت عاشورا فرامی‌خواند و تجربه‌ای متفاوت از پیوند موسیقی سمفونیک با مفاهیم دینی و فرهنگی را رقم می‌زند.

محمدسعید شریفیان آهنگساز سمفونی «خسوف»، متولد ۱۳۳۳ در تهران است. او پس از تحصیل در ایران، آموزش‌های تخصصی موسیقی را در انگلستان و ایتالیا ادامه داد و در زمینه آهنگسازی، نوازندگی فلوت، موسیقی الکترواکوستیک و فیزیک صوت تحصیل کرد. شریفیان سال‌ها در مراکز آموزشی و هنری اروپا به تدریس، آهنگسازی و رهبری گروه‌های موسیقی پرداخت و پس از بازگشت به ایران از اعضای مؤسس خانه موسیقی ایران شد.

در کارنامه این آهنگساز و پژوهشگر موسیقی، بیش از ۹۵ اثر در قالب‌های سمفونیک، کرال، مجلسی، الکترواکوستیک، موسیقی فیلم و آثار مبتنی بر موسیقی نواحی ایران دیده می‌شود. «آرش کمانگیر»، «سمفونی اروند»، «سمفونی سرداران»، «طلوع»، «خورشید»، «ارمیا» از آثار شریفیان است.

اجرای سمفونی عاشورایی «خسوف» پس از ۲دهه/با صف اهریمنان، چاره به جز جنگ نیست

با این وجود، پس از اتمام قطعات، پایانی شایسته برای کنسرت «خسوف» اثر ماندگار در موسیقی سمفونیک ایران رقم خورد؛ مخاطبان ایستاده و با تشویق‌های ممتد از رهبر، نوازندگان ارکستر، آهنگساز، رهبر گروه کُر و خواننده قدردانی کردند و با حضور این هنرمندان در صحنه، لحظاتی سرشار از احترام برای روایتی موسیقایی از حماسه عاشورا پیش روی مخاطبان قرار گرفت.

کنسرت «خسوف» ۱۵ و ۱۶ مردادماه میزبان جمعی از مسئولان، هنرمندان، پژوهشگران و آهنگسازان؛ احمد مسجد جامعی وزیر اسبق فرهنگ و ارشاد اسلامی، محمدمهدی دادمان رئیس حوزه هنری، محمد خراسانی‌زاده معاون امور هنری سازمان فرهنگی هنری شهرداری تهران، محمد حاجی میرزایی مدیرعامل بنیاد بازی‌های رایانه‌ای، نیکنام حسینی‌پور مشاور وزیر و رئیس مرکز روابط عمومی و اطلاع‌رسانی، مهدی شفیعی معاون امور هنری وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، محمد اله‌یاری فومنی مدیرعامل بنیاد رودکی، امیرعباس ستایشگر معاون آفرینش‌های هنری بنیاد رودکی، حجت‌الله ایوبی، سیدعباس سجادی، محمدسعید شریفیان، محمدرضا تفضلی، مانی جعفرزاده، محمدعلی مرآتی، قاسم رفعتی، رضا مهدوی، حمیدرضا اردلان، مریم معترف، کلارا بوکوچاوا بود.

محمدرضا کریمی (کنسرت مایستر)، فرزاد صیدی، احسان شامی، عرفان شریف‌زاده، هومان جلالت، علیرضا خلج‌اسماعیلی، سینا صالحی، هلیا محمدولی بارفروش، فرید ذاکری، آناهیتا عظیمی، رمیصا نفیسی، سجاد صالح‌آبادی، کیانا کاوه، سارا قاسمی، کوروش علی‌محمدی، زهرا کریمی، فاطمه بلادر، پارسا معینی، فرناز دارویی (ویولن یک)، مونیکا لران، مهوش عسگری، پیمان شامی، عرفان وکیلی، سارا بیرامزادگان، موژان میرزایی، علیرضا گلستانه، نگین سمایی، بهنام آقاجانیان، ملیکا زاده‌محمدی، سینا افتخارنیا، فرناز زندیه، عرفان جاویدنیا، حمید خدایی (ویولن دو)، امین زمان‌ خان، پژمان اختیاری، آتنا زنگنه، زهرا عبدالله‌زاده، همایون هاشم‌زاده، مسعود پوربخت، پیمان ابوالحسنی، امیرحسین طائی، جاوید پناهی، آریان زمانی، روشا گواهی، اشکان نظر و فرگل ساکت (ویولا) از نوازندگان کنسرت «خسوف» بودند.

اجرای سمفونی عاشورایی «خسوف» پس از ۲دهه/با صف اهریمنان، چاره به جز جنگ نیست

همچنین مجید اسماعیلی، ماکان خویی‌نژاد، کیانمهر کشاورز، علی آقاجانی، غزاله پورشیرازی، زهرا کتابی، روژان فلاح‌بردبار، امین چراغیان، هلیا پورکریمی، هستی علیزاده (ویولنسل)، مهدی کلانتری، سروش کاکاوند، هادی اسماعیلی، آوا پویا کاشانی، نرگس باقری (کنترباس)، ماه‌سیما فلاحی و فرزانه اسدی (فلوت)، آرین قیطاسی، نازنین احمدزاده (اُبوا)، مینلی دانلیان و محمد ملک‌لی (کلارینت)، علیرضا متوسلی‌، فرشاد محمدی و امیر ملکی‌زاده (فاگوت)، فاطمه یوسفی‌نژاد، لیلا بازغی، روژینا صادقی، هومان باقی، نرگس تقی‌پور، ریحانه رفیعی، امیرحسین گرگین، پارمیدا بهادران (هورن)، علی ضرابی، امیررضا صالحی، سیدآرمان سیدفتاحی(ترومپت)، سپهر عباسی و آرین خدایار (ترومبون)، رامین براتی (ترومبون باس)، بابک میردادیان (توبا)، عرفان فرشی‌زاده (تیمپانی)، ماهان ببری، پوریا شیوافرد (پرکاشن)، دیبا والی (هارپ) و آرتاشس گریگوریان (پیانو) دیگر نوازندگان این کنسرت را تشکیل می‌دادند.

همچنین اعضای گروه کُر کنسرت؛ افیک متوسیان، ویدا محمودی، پریا رباط، زینب هادیان، مهرآذین مهرآذر، شهرزاد اصلانی، فریبا آسوده، مهناز حیدری، سمیه خواسته، محدثه بلبل، فائزه ساکی، سارا صادق‌زاده، کتایون نورمحمدی، همایون محمدی، نرگس عطار، رزیتا مقدم (سوپرانو)، سیامک صدری، فرشاد فولادوند، هامون هاشمی، حسین عطری، فرزین مهاجرطهرانی، حامد لک، نوید اسکندری، شایان زرزا، پوریا خادمی، رادین قاسمی، حامد قلیچ خانی (تنور)، فریبا اسدی، هنگامه حسینی، آناهیتا آریانا، نفیسه رهنمای شریعتی، سولماز جوانبخت، سمیه کنعانی، فرناز ساحری، ترانه ظاهری، فاطمه جلال زاده، یگانه محمدلو، ارغوان مجیدی، پریسا خسرویان، مریم افراز، شادنوش شفیعی، شمیم رسول زاده، پرنیان رهبرانی (آلتو)، جعفر عسگری، غلامرضاآقا بابائی، جواد مرادیون، شاهین اکبرپور، پرهام دمشقی، علیرضا عابدی، وحید آقاجری، امیررضا اردیبهشت، محمد احمدی، ابراهیم قائدی و مسعود ایمانی (باس) بودند.

به گزارش ایرنا، ارکستر سمفونیک تهران زیرمجموعه بنیاد فرهنگی هنری رودکی است که ۲۳ اردیبهشت ماه امسال در رویداد «شاهنامه و هویت ایرانی» به رهبری آرش امینی و همراهی گروه کُر، قطعه‌های سرود جمهوری اسلامی، «نیایش یزدان» اثر حشمت سنجری، «ایران» اثر ارسلان کامکار، «افق بیکران» اثر حشمت سنجری و «شاهنامه وطن است» اثر آرمان مهربان را اجرا کرد.

همچنین نخستین کنسرت رسمی ارکستر سمفونیک تهران در سال ۱۴۰۵ با عنوان «از فراسوی مرزها» ۳۱ اردیبهشت ماه به رهبری مهمان امید محرابی با اجرای آثاری از آهنگسازان برجسته جهان و ایران در تالار وحدت برگزار شد.